1848 ile 1891 yılları arasındaki Osmanlı mevzuatında yangın terminolojisi üzerinden Osmanlı'da yangın yönetimi olgusuna bir bakış

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK TARİHİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: NALAN BAHÇEKAPILI

Danışman: Nur Urfalıoğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Ateş, keşfinden beri insanoğlunun varoluşu ve hayatta kalma mücadelesinde hayati önemde olmuştur. Farklı büyüklüklerde gerçekleşmiş yangınlar şehirleri etkilemiş, yok oluşla sonuçlanan bu hızlı değişimler, bina ölçeği ya da yerleşim dokusunda oluşan farklılaşmalarla sonuçlanmıştır. Şehirlerin ve binaların yapımıyla ilgili deneyimler ışığında önleyici tedbirler aranmış ve bu tedbirler insanın fiziksel çevresinin oluşumunda önemli rol oynamıştır. Günümüzde artık, dünyanın birçok şehrinde geçmişte yaşandığı gibi felaket ölçeğinde yaşanan büyük yangınlar gerçekleşmiyor, fakat yangına karşı alınan tedbirler ve uygulamada olan kurallar, yapılı çevremizin şekillenmesinde hala önemli derecede etkilidir. Yangınla ilgili konmuş kuralların ortaya çıkışı, İstanbul ve diğer şehirlerle benzerlikleri ve ayrılıklarıyla karşılaştırmalı olarak incelenecek, bu kuralların farklı şehirlerde yapılı çevreyi etkileme şekilleri de karşılaştırılacaktır. Binaların ve şehrin düzenlemelerindeki bu değişikliklerin kuşkusuz insan ve toplum yaşamında da karşılıkları bulunuyor. Çok bilinen sözdeki gibi 'bizim şekillendirdiğimiz binalar ve şehirler de bizi şekillendiriyor'. Tezin amacı, Osmanlı'da 1848-1891 yılları arasına tarihlenen ve yangın güvenliği ile ilgili olan resmi metinlerde yangın tedbirleri ve yapılı çevre ilişkisi bağlamında içerik ve kullanılan dil üzerinden bilgi dağarcığını görünür hale getirmek ve bu yıllar arasındaki düzenlemelerdeki değişimi ortaya koymaktadır.