Farklılıkların Yönetiminin Örgütsel Yabancılaşma Üzerindeki Etkisinin Öğretmen Görüşlerine Göre İncelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eğitim Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Meral Özcan
Danışman: Sevda Katıtaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, kamu okullarında görev yapan öğretmenlerin görüşleri doğrultusunda, öğretmenlerin farklılıkların yönetimine ilişkin algılarının örgütsel yabancılaşma düzeyleri üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırma, nicel araştırma yaklaşımı benimsenerek ilişkisel tarama ve nedensel karşılaştırma modeli çerçevesinde yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında İstanbul ilinde kamu okullarında (ilkokul, ortaokul ve lise kademeleri) görev yapan ve kolayda örnekleme yöntemiyle seçilen 417 öğretmen oluşturmuştur. Araştırma verileri, Demografik Bilgi Formu, Farklılıkların Yönetimi Ölçeği ve Örgütsel Yabancılaşma Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen veriler, SPSS 20 paket programı kullanılarak betimsel istatistikler, korelasyon ve regresyon analizleri ile bağımsız örneklemler t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve gerekli durumlarda uygun nonparametrik testler aracılığıyla analiz edilmiştir. Kullanılan ölçme araçlarının güvenirliği Cronbach's Alpha katsayısı ile test edilmiş; analiz sonuçları standart anlamlılık düzeyi esas alınarak yorumlanmıştır. Araştırma bulguları, öğretmenlerin farklılıkların yönetimine ilişkin algılarının genel olarak orta düzeyde olduğunu, örgütsel yabancılaşma düzeylerinin ise düşük olduğunu ortaya koymuştur. Cinsiyet değişkenine göre erkek öğretmenlerin farklılıkların yönetimine yönelik algılarının kadın öğretmenlere kıyasla daha yüksek olduğu; branş öğretmenlerinin örgütsel yabancılaşma düzeylerinin ise sınıf öğretmenlerinden anlamlı biçimde daha fazla olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, ortaokul kademesinde görev yapan öğretmenlerin örgütsel yabancılaşma puanlarının, okul öncesi ve ilkokul kademelerinde görev yapan öğretmenlere kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu görülmüştür. Sonuçlar, farklılıkların yönetimi ile örgütsel yabancılaşma arasında negatif ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunduğunu; buna göre öğretmenlerin farklılıkların yönetimine ilişkin algıları arttıkça örgütsel yabancılaşma düzeylerinin azaldığını ve farklılıkların yönetimine yönelik algının örgütsel yabancılaşmayı anlamlı biçimde yordadığını ortaya koymuştur. Elde edilen bulgular doğrultusunda, okullarda kapsayıcı bir örgüt ikliminin oluşturulması, iletişim ve iş birliğinin güçlendirilmesi, yöneticilerin çeşitlilik ve kapsayıcı liderlik konularında desteklenmesi ve öğretmenlerin karar alma süreçlerine daha fazla dâhil edilmesine yönelik öneriler sunulmuş; ayrıca farklılıkların yönetimi ile örgütsel yabancılaşma arasındaki ilişkinin gelecekte daha kapsamlı modellerle incelenmesi gerektiği vurgulanmıştır.