1931-2023 yılları arasında Türkiye'de konut terminolojisinin arkitekt ve mimarlık dergileri üzerinden okunması


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GÖKÇE ÇAKIR

Danışman: Yasemen Say Özer

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İlk çağlardan beri barınma ihtiyacının karşılanması için üretilen konut, nüfusun artışıyla birlikte çözüm üretilmesi gereken bir alan haline gelmiştir. Konut üretimi, gündelik hayat ile birebir ilişkilidir. Tarih boyunca savaşların, kitlesel göçlerin, akımların mimarlık disiplini üzerindeki etkisiyle konut üretiminde kırılmalar yaşanmıştır. Endüstri Devrimi sonrası kırdan kente göç oranının artışı ile ortaya çıkan konut sorununa; sıra evler, işçi evleri, kira evleri, apartmanlar, lojmanlar, kooperatifler gibi farklı konut türleri ile çözüm aranmıştır. Ülkemizde 19. yüzyılın sonlarında çok katlı konut üretimine başlanmış, apartmanlar ortaya çıkmıştır. Ağırlıklı olarak müstakil konut üretimi, yerini çok katlı konut üretimine bırakmıştır. Gündelik yaşamın değişmesi, ekonomik, politik ve sosyal gelişmeler konut gereksinimlerini etkilemiş, konut türlerinde meydana gelen değişim yeni terminolojilerin oluşumunu beraberinde getirmiştir. Değişen konut terminolojisini incelemek adına, 1931-1980 yılları arasında yayınlanmış Türkiye'nin ilk mimarlık dergisi Arkitekt ve 1963'ten günümüze dek yayın hayatına devam eden Mimarlık Dergisi'nin 1981-2023 yılları arasındaki sayıları taranmıştır. Konut konulu yazılar, projeler, haberler taranarak konut terminolojisinin değişimi okunmuştur. 1931 yılından 1950 yılına kadar çoğunlukla ev, villa, yalı köşk, apartman terimleri öne çıkarken, 1950-1980 yılları arasında ise tatil köyü, toplu konut, kooperatif terimlerinin sık kullanıldığı görülmüştür. Tarama sırasında elde edilen terimler kullanım yıllarına ve yoğunluklarına göre değerlendirilerek görseller üzerinde gösterilmiştir. Üretilen görseller ile konut terminolojisinin zamansal değişimi gözlenmiştir. Çalışmada, Türkiye'de konut terminolojisinin yaklaşık 92 yıllık bir zaman dilimi içerisinde geçirdiği değişimin Arkitekt ve Mimarlık dergileri üzerinden okunması amaçlanmıştır.