Diyarbakır Suriçi tarihi yerleşim alanında yenilenen konutların çevresel sürdürülebilirlik kapsamında irdelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BERİTAN ADAR GÜLCEMAL
Danışman: Gökçe Tuna
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İnsanlar için temel gereksinmelerden biri olan barınma ihtiyacını sağlayan konutlar, tarih boyunca dönemin özelliklerine göre çeşitli biçimlerde inşa edilmiştir. Geçmişte geleneksel evler kamusal deneyimler aracılığıyla çevreye duyarlı nitelikte inşa edilirken, zaman içerisinde üretim biçimlerinde meydana gelen köklü değişiklikler ve hızlı kentleşmenin inşaat sektörüne yön vermesiyle bu denge bozulmuştur. 20. yüzyılın sonlarından itibaren sektörün çevre üzerindeki olumsuz etkileri görünür hale gelmiş ve yapı ile çevre arasındaki ilişki uluslararası düzeyde incelenmeye başlanmıştır. Bu doğrultuda, doğa ile uyumlu yaşam alanları oluşturabilmek amacıyla uluslararası standartlar ve politikalar geliştirilmiştir. Yerleşik hayatın M.Ö. 5000'li yıllarda başladığı bilinen ve günümüze dek kesintisiz olarak 26 medeniyeti barındıran Diyarbakır Suriçi yerleşim alanı, Diyarbakır Surları ve Hevsel Bahçeleri Kültürel Peyzaj Alanı ile Türkiye'nin 14. Miras alanı olarak UNESCO Dünya Miras Listesi'ne kaydedilmiştir. Bu tarihi alanda yer alan Geleneksel Diyarbakır Suriçi Evleri, 2015 yılında başlayan çatışmalar sebebiyle hasar görerek veya yıkılarak kentsel dönüşüm sürecine girmiştir. Tez çalışmasında binlerce yıllık geçmişi ve yapım geleneği olan Diyarbakır Suriçi tarihi yerleşim alanında aceleci bir şekilde gerçekleşen dönüşüm süreci problem olarak ele alınarak kentsel dönüşüme giren yapılardan yenilenen konutların çevresel sürdürülebilirlik kapsamında incelenmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda, giriş kısmından sonra Geleneksel Diyarbakır Suriçi Evleri ve çevresel sürdürülebilirlik konuları irdelenerek temel oluşturulmuş; ardından yenilenen konutlar çevresel sürdürülebilirlik kapsamında değerlendirilmiş, sonuç kısmında ise çalışmanın analizi yapılarak öneriler sunulmuştur. Konu ile ilgili resmi kurumlardan bilgi alma zorluğu kısıtlayıcı etken olduğundan araştırma sırasında literatür taraması yapılmış, sahada çalışmalarda bulunulmuş, hava fotoğraflarından süreç takip edilmiştir. Araştırma sonucunda; yeni yapılan konutların biçimsel olarak geleneksel evlere uyum sağlamaya yönelik inşa edilmesinin amaçlandığı görülse de enerji etkin yapı parametreleri ve çevresel sürdürülebilirlik ilkeleri kapsamında irdelendiğinde yetersiz kaldığı anlaşılmıştır. Çevresel sürdürülebilirlik çalışmalarının hızlandığı günümüzde, geleneksel ve modern tekniklerle inşa edilen yapıların yerleşik yaşantının sürekli olarak devam ettiği aynı coğrafi yer üzerinde karşılaştırılması, sürdürülebilirlik bilincine yönelik önemli bir adım olarak değerlendirilmektedir. Anahtar Kelimeler: Geleneksel yapı, kentsel yenileme, çevresel sürdürülebilirlik, enerji etkin yapı, Diyarbakır evleri.