1950 ile 1980 yılları arasında tasarlanan hükümet konaklarının mimarilerinin bölgeselcilik bağlamında değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MİNE ÖZOVACI KILIÇ
Danışman: Nur Urfalıoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hükümet konakları, halkla devlet arasında köprü kuran ve illerde, merkezi otoriteyi temsil eden en önemli kentsel mekanlardan biridir. Bu yapılar, çağın hakim mimari anlayışı ve yönetici erkin temsil edilme kaygısı ile tasarlanmışlardır. Fakat, tüm bu simgesel niteliklerinin yanı sıra yapıldıkları yerin yerel koşullarının, tasarımlarında ne denli dikkate alındığı tezin temel sorusunu oluşturmaktadır. Bu bağlamda, kentlerde yapıldıkları dönem içinde mimari karakterlerine değer verilen, kent belleğinde tartışılmaz bir yeri olan ve çoğu günümüzde yitirilmiş olan veya yıkılmaya yüz tutan bu yönetim yapılarının belgelenmesi ve yerle ilişkilerinin mimari açıdan incelenmesi tezin ana amaçlarıdır. Bu kapsamda tezde, Türkiye Cumhuriyeti'nin yedi farklı coğrafi bölgesinde il merkezlerindeki, 1950 ile 1980 yılları arasında tasarlanan ve/veya inşa edilen hükümet konaklarının mimarileri, bölgeselcilik bağlamında incelenmiştir. Tezin yöntemi olarak ise katalog yöntemi kullanılmıştır. Ayrıca, bu yapıların bölgesel şartlara uyumlarının değerlendirilmesi için 0–3 puan aralığında bir derecelendirme ölçeği oluşturulmuş, böylece nitel veriler, nicel verilere dönüştürülerek analiz edilmiştir. Hükümet konaklarının uydu görüntüleri, dönem ve güncel fotoğrafları, mimari çizimleri, yarışma yoluyla elde edilenler için şartnameler ve jüri raporları ile her bir bölgeye ait mimari, topografya ve iklim koşulları gibi yerel veriler, tezin temel materyalini oluşturmaktadır. Bu verilerin temininde kullanılan ana kaynaklar ise dönem süreli yayınları, ilgili valilik, belediye, İl Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Müdürlükleri, Mimarlar Odası ve Başkanlık Arşivleri ile konuyla ilgili tez ve makale yayınlarıdır. Tez çalışması sonucunda, ilgili yıl aralığındaki hükümet konaklarının genel belgelenmesi yapılmış, devlet eliyle yaptırılanlar arasında tip proje uygulaması tespit edilmiş, yerel koşullarla uyumları saptanmış, bu uyumların bölgesel ve dönemsel bazda analizleri yapılmıştır. Yapıldıkları dönemin anlayışını simgeleyen bu yapıların, mimari miras olarak görülmesi ve korunması gerekliliğine dikkat çekilmiştir. Tez çalışmasıyla, bu yıl aralığında hükümet konaklarının belgelenmesi ve kamusal yapıların yerle ilişkilerinin incelenmesi için metot örneği oluşturulması noktasında literatürdeki boşluğun doldurulması amaçlanmıştır.