Müzelerdeki düşey sergileme yüzeylerinde aydınlığın düzgün yayılmasını sağlayacak koşulların belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Sezgi Kalelioğlu
Danışman: Leyla Öztürk
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Müzelerin sergi salonlarında iki boyutlu eserler temelde düşey yüzeylerde sergilenir. Düşey yüzeylerdeki aydınlığın denetlenmesi eserlerin zarar görmeden, doğru ve rahat algılanması bakımından önemlidir. Sergileme alanındaki aydınlığın düzgün yayılması ve bu alandaki maksimum aydınlığın nesnenin duyarlılık sınıfına göre önerilen aydınlık düzeyini aşmaması sağlanmalıdır. Aydınlığın homojen olmadığı durumda eserin renkleri özgün halinden farklı algılanarak çalışmanın anlam ve etkisi sanatçının hedeflediğinden uzaklaşabilir. Aydınlık dağılımının denetlenmesi, sergi salonunun boyutlarına, iç yüzey özelliklerine, sergileme yüzeyinin boyut ve konumuna, aydınlatma aygıtının tipi, ışık yeğinlik dağılımı ve konumuna bağlıdır. Bu çalışmanın amacı, hedeflenen aydınlık dağılımı düzgünlüğünün minimum enerji tüketimi ile elde edilebildiği optimum koşulların belirlenmesidir. Belirtilen amaca yönelik yapılan bu çalışmada, sergi salonu yüksekliği için dört ve sergileme yüzeyi boyutuna ilişkin de dört seçenek olmak üzere toplam on altı durum oluşturulmuştur. Söz konusu 16 durum için ele alınan her bir aygıtın konumu optimum koşulları elde etmek üzere ayarlanmıştır. Simetrik ve asimetrik ışık yeğinlik dağılımı olan hem küçük hem büyük boyutlu aydınlatma aygıtları ile çalışılmıştır. Hacim boyutlarının, hacim içinde aydınlatılan duvar sayısının ve iç yüzey çarpanlarının etkisini ortaya koymak amacıyla farklı özelliklerde beş hacim seçeneği ele alınmıştır. Dört hacim yüksekliği, dört sergileme yüzeyi, dört farklı aydınlatma aygıtı ve beş farklı hacim özelliği olmak üzere toplam 320 model hacim DIALux evo aydınlatma programında modellenerek gerekli etüt ve hesaplamalar yapılmıştır. Kullanılan aydınlatma aygıtı özelliği, sergileme yüzeyinin boyutu, hacim özellikleri ve hedeflenen aydınlık dağılımına göre enerji tüketiminin değiştiği saptanmıştır. Aydınlatma aygıtı seçiminde hacim geometrisi ve sergileme yüzeyi özelliklerinin önemi ortaya konmuştur. Enerji verimliliği ve aydınlık dağılımı düzgünlüğü için daha olumlu olan sergileme koşulları tanımlanmış, aydınlatma tasarımcısına müze aydınlatmasında yararlanılabilir veriler sunulmuştur.