Kent Turizmine Eleştirel Bir Bakış: Kültürel Mirasın ve Sunulan Kentin Bütünleştirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SACİDE AKIN
Danışman: Server Funda Kerestecioğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kent turizmi, 90'lı yıllara kadar coğrafyacıların sınırlı sayıdaki çalışmasıyla yürütülürken, 90'lardan sonra özellikle turizm araştırmacıları ve kentsel planlama uzmanları gibi farklı disiplinlerin de ilgi odağı olmaya başlamıştır. Kent turizmine ilginin artması, kentlerdeki turizmin büyümesini ve beraberinde politika sorunlarını yansıtmaktadır. 1980 sonrası iletişim ve teknoloji alanındaki gelişmelerle kendini gösteren küreselleşme süreci, 2000'li yıllardan itibaren ağ ekonomisi ile etkisini artırmıştır. 2010 sonrası yeniden küreselleşme ve yeniden ölçeklendirme süreci tanımlanmış ve kentlerdeki rekabet ortamını üretim tarzları belirlemeye başlamıştır. Küreselleşme sürecinde kentlerin rekabet anlayışı sonucunda birbirleri ile yarışması kentsel turizmi kentlere rekabet sağlayan veriler arasına almaktadır. Kentleri, dünya şehri olabilme potansiyelini artırabilmek için sunduğu turizm ürün çeşitliliğini genişletebilmek adına farklı yatırımlara yönlendirmektedir. Kentsel turizm ile yükselen turizm ve kent ilişkisi araştırmanın akademik ilgi alanını oluşturur. Küreselleşme tarihinde turizmin kentlere etkisi, sunulan kent kavramının ortaya çıkması ve yapılaşmış kent ile sunulan kent imajlarının birbirinden ayrılması şeklinde kendini göstermektedir. Literatürdeki kent ve turizm planlama çalışmalarındaki bütünleştirici yaklaşım eksikliği saptaması da kentlerin yapılaşma sürecinin incelenmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır. Bütünleştirici yaklaşım ihtiyacı, yapılaşmış kent ile sunulan kentin birbirinden ayrılması gerçeğini desteklemektedir. Açılan arayı ise; kültürün küreselleşmesi tehdidi doldurmaktadır. Kültürün küreselleşmesi tehdidi ile kentlerin devamlılığında önemli bir role sahip olan kültürel mirasın (mimari miras ve somut olmayan kültürel değerler, yaratıcı endüstriler) tehdit altında olması önemli bir sorundur. Küresel kent gerçeğinde kültürel mirası oluşturan yapılaşmış kent ve turizmin etkisi ile oluşan sunulan kent olarak ayrışan kentsel mekanda, kentlerin devamlılığını, sürdürebilirliğini tehdit eden ayrışma durumu, kültürü ve kültürel değerleri yeniden odak haline getirmektedir. Kültürel mirasın ve sunulan kentin bütünleştirilmesini tehdit eden bu durumun iyileştirilmesinde, turizmin bir araç olabileceği düşüncesi, tez çalışmasının amacını oluşturmaktadır. Çalışma kapsamında yapılaşmış ve sunulan kentin değişimine etki eden özellikler üzerinden mekan üretimi bağlamında kent ve turizm planlamasına bütünleşik yaklaşım modeli üretilmiştir. Üretilen model ile, İstanbul'da yapılaşmış ve sunulan kent arasındaki ayrışma/bütünleşme durumu, öncelikle İstanbul'un 1950 sonrası üst ölçekli ve Kumkapı Bölgesi alt ölçekli plan ve lejantlarımdaki kültür ve turizm alanları üzerinden incelenmiştir. Kültürel alanların turizm alanları içinde büyüdüğü tespit edilmiştir. Daha sonra Kumkapı Bölgesi'nin kültürel mirası, sivil mimari örnekleri ve kamusal yapılar, sosyodemografik yapısı, kıyı ve balıkçılık kültürü üzerinden analiz edilmiştir. Analiz sonucu, kültürün küreselleşmesi tehdidi ile ortaya çıkan sunulan kentin kültürel mirasla bütünleştirilmesinde kent ve turizm planlamasının gerekli olduğunu ortaya koymaktadır.