Şadırvan Dergisi örneğinde 1970'lerde İslamcı kadın söylemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Siyaset Bilimleri ve Uluslararası ilişkiler, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Begüm Hergüvenç Sınmaz
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Cengiz ÇAĞLA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:1970'ler İslamcı ideolojinin bir yandan düşünsel anlamda temellerini oturtmaya çalıştığı öte yandan Türk siyasal hayatının meşru zemininde kendisini gösterdiği yıllardır. Her iki süreçle kesişim sağlayacak biçimde kadınların hem İslamcı ideolojideki konumu tartışılmış hem de İslamcı bir kadın kimliği ile kamusal alandaki yeri görünür olmaya başlamıştır. Bu etkiden hareketle İslamcı kadınlar dernekler, vakıflar, dergi ve gazeteler aracılığıyla görünürlüklerini pekiştirmişlerdir. İslamcı kadınların Hanımlar İlim ve Kültür Derneği bünyesinde çıkardıkları Şadırvan dergisi İslamcı kadınların makbul İslamcı kadın kimliğini kurguladıkları bir mecra olma özelliği göstermiştir. Bu çalışmanın amacı Şadırvan dergisini analiz etmek suretiyle İslamcı kadın kimliğinin bileşenlerini deşifre etmek, kurgulanmak istenen makbul kadın kimliğinin yükseldiği temel saikleri anlamaya çalışmaktır. Bu doğrultuda Şadırvan dergisinin en çok üzerinde durduğu konular başlıklar halinde masaya yatırılmıştır. İslamcı kadın kimliğinin inşa sürecinde irdelenen kavramların alt metinlerini anlayabilmek; bu doğrultuda dergiyi anlamlandırabilmek açısından İslamcılık düşüncesinin Türkiye seyri, tarihi ve ideolojik olarak ele alınmış, yanı sıra derginin kadın hareketine duyduğu tepkisel tavır tespit edilerek dönemin konjonktürüyle örtüşecek biçimde kadın hareketinin tarihi ve ideolojik alt metni incelenmiştir. İncelemenin ardından Şadırvan dergisinin analiz süreci nitel araştırma yöntemlerinden söylem analizi yoluyla yapılandırılmıştır. Tarihimizde ilk kez İslamcı kadınların çıkardığı bir dergi olma özelliği gösteren Şadırvan'ın ayrıntılı bir biçimde analiz edilmesi 70'li yıllarda kurgulanan İslamcı kadın kimliğinin anlaşılması açısından önem arz etmektedir. Çalışmanın bütününe bakıldığında İslamcı kadın kimliğinin beslendiği ve yaralandığı alanlar tespit edilmeye çalışılmış bu doğrultuda özellikle modernleşme sürecinin bütününün İslamcı kadınların bilincinde bir kırılmaya yol açtığı görülmüştür. Sonuç olarak; modernizmin doğurduğu kavramlarla süregelen uyuşmazlık İslamcı kadın kimliğinin modernizmin içine doğduğu, aynı zamanda tam içinden geçtiği gerçekliğiyle çakışarak kimliğin yüzleştiği krizi derinleştirmiştir. Bununla birlikte kadın hareketine duyulan tepkisel tavrın İslamcı kadın kimliğinin ana harçlarından biri olduğu, kimliğin ötekisinin kadın hareketinin söylemleriyle şekillendiği anlaşılmıştır.