Ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin nezaket işlevi taşıyan kalıp ifadeler açısından incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RÜMEYSA GÖZ
Danışman: Ali Fuat Arıcı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, iletişimin işlevsel bir şekilde ilerlemesine hizmet eden nezaket içerikli kalıp ifadelerin ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki metinlerde kullanımlarını tespit etmektir. Bu bağlamda bu çalışma bir doküman incelemesidir ve 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarında yer alan okuma ve dinleme/ izleme metinlerindeki nezaket kapsamında değerlendirilebilecek kalıp ifadelerin incelenmesini kapsamaktadır. Çalışmada Türkçe ders kitaplarında yer alan nezaket içeren kalıp ifadeler tespit edilmiş ve kademelere göre ders kitaplarının karşılaştırılmalı analizi yapılmıştır. Nezaket bağlamında kullanılan kalıp ifadelerin sınıflandırılması, üç alan uzmanının görüşleri doğrultusunda hazırlanan tematik nezaket kalıpları listesine göre yapılmıştır. Araştırmanın inceleme nesnesini Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı tarafından ders kitabı olarak kullanımı onaylanan 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitabı oluşturmaktadır. Belirlenen nezaket kalıp ifadelerinin metinlerde ve etkinliklerdeki kullanımı bağlam içerisinde verilmiş, çalışma sonunda raporlaştırılmıştır. 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarında yer alan 128 okuma, dinleme/ izleme metinlerinde ve etkinliklerde tematik olarak gruplandırılan nezaket ifadelerinin varlığı incelenmiştir. Çalışmada elde edilen veriler betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda kademelere ait Türkçe ders kitaplarında yer alan metinlerdeki nezaket barındıran kalıp ifadelere en fazla 5. sınıf ders kitabında en az ise 8. sınıf ders kitabında yer verildiği tespit edilmiştir. Elde edilen genel sonuçlara bakıldığında ise hem kademelere ait ders kitapları arasında hem de tematik nezaket ifadeleri listesinin metinlerdeki mevcut durumuna yönelik dengeli bir dağılım olmadığı sonucuna varılmıştır. Yapılan araştırma ile söz varlığı unsurları kapsamında Millî Eğitim Bakanlığı tarafından gelecek yıllar için hazırlanacak ders kitaplarındaki metin ve etkinliklerin içeriğinin geliştirilmesine katkıda bulunulması hedeflenmektedir.