GÜL PENCERENİN MİMARİ TASARIMDA YERİ: İSTANBUL'DAN ÖRNEKLER
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALP ATABAY
Danışman: Nazlı Ferah Akıncı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Gotik Mimarinin muhteşem mirası olan gül pencere, gelişimi ve etkileriyle mimarlığın önemli sembolik ürünlerinden biri haline gelmiştir. Bu çalışmada Gül pencerenin tanımı yapıldıktan sonra, skolastik felsefe bağlamında değerlendirilmesi yapılmıştır. Tarihi süreç içerisinde gül pencerenin ortaya çıkışı, gelişmesi örneklerle ele alınmıştır. Gül pencerenin kilise yapılarında yeri ve önemi, fiziksel ve simgesel açılardan ele alınmıştır. Fiziksel olarak tasarım sınıflandırıması yapıldıktan sonra, simgesel etkilerinden bahsedilmiştir. Bir ortaçağ Gotik Mimari dönemi ürünü olan gül pencere, 12. yüzyıl ortaçağ avrupasından 20. Yüzyıl geç dönem neo-gotik kiliselere kadar yaklaşık sekiz yüzyıl, kilise yapılarında benimsenerek kullanılmıştır. Günümüzde doğrudan çok az kullanılmasada sembolik etkileri açısından bir çok kilise ve hatta toplumsal mekan mimarına ilham kaynağı olmaktadır. Gül Pencere kilisede fiziki işlevi dışında bir metafor olarak, insan ve Toplum üzerindeki etkisinin önemi vurgulanmak istenmiştir. Bu bağlamda ikonolojik olarak örneklendirilmiştir. Önemli bir dini mimari öğesi olan gül pencere, kiliselerde verilmek istenen dini mesaj veya anlatılmak istenen dini hikayeyi, sembolizm ile güçlendirerek, güçlü bir araç olarak kullanılmıştır. Bu çalışmada Gül pencerelerin dış cephedeki yeri ve dikkat çekkici etkisi ile beraber, iç mekanda sofistike etkisini artırmak için kullanıldığı örneklendirilmiştir. Çalışmanın bir ürünü olarak, sonunda, İstanbuldaki gül pencereye sahip kiliseler araştırılarak listelenmiştir. Daha önce yapılmadığı varsayımıyla, İstanbulda farklı mezhep ve üsluplara sahip kiliselerin ortak özelliği olan, Gül pencere içermesi, baz alınarak kısa bir envanter yapılmıştır. Nihayetinnde İstanbuldaki gül pencerelerin tipolojisi yapılarak, sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Gül pencere, Gotik Mimari, vitray, İstanbul