Türkiye'de ilk belediye başkanı seçilen kadın: Müfide İlhan 1911-1996
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Atatürk ilkeleri ve inkılap Tarihi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NESLİ ÖZKAY DİKKAYA
Danışman: Fahriye Dinçer
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada Osmanlı son dönemlerinden 1996'ya kadar Türkiye'nin geçirdiği değişimlere şahitlik etmiş, Türkiye'nin ilk kadın il belediye başkanı olan Müfide İlhan'ın yaşamöyküsü bir siyasetçi, eğitimci, kadın, anne ve eş olarak her yönüyle incelenmektedir. Çalışmanın temel kaynakları süreli yayınlar, Kadın Eserleri Kütüphanesi ve Bilgi Merkezi Vakfı'ndaki Müfide İlhan'ın özel arşivi, İlhan'ın kızları Simla İlhan, Ayla Börekçi ve torunu Doruk Börekçi ile yapılan sözlü tarih görüşmeleri, devlet arşivlerinden elde edilebilen belgeler ve çeşitli ikincil kaynaklar olmuştur. Çalışmamız beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde tezin amacı, kapsamı, yapılan literatür araştırması, kullanılan kaynaklar ve yöntem ile tezin bölümleri hakkında detaylı bilgi verilmiştir. İkinci bölümde çok partili hayata geçiş süreci ve 1950'lerde Türkiye'nin durumu ele alınırken aynı zamanda Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminden başlayarak Müfide İlhan'ın yaşadığı dönemleri de kapsayacak şekilde Türkiye'de kadınların siyasetteki durumları anlatılmıştır. Üçüncü bölümde Müfide İlhan'ın kamusal hayatı mesleki ve siyasi hayatı olarak ikiye ayrılarak incelenmiştir. Dördüncü bölümde İlhan'ın özel hayatı çocukluk yıllarından itibaren ele alınmış ve çocuklarının, yakınlarının gözünden Müfide İlhan'ın nasıl hatırlandığı da ortaya konulmaya çalışılmıştır. Çalışmanın beşinci bölümdeyse Müfide İlhan'ın belediye başkanlığından günümüze kadar basındaki temsiliyeti ele alınmıştır. Bu araştırmaların sonucunda İlhan'ın yaşamöyküsünün Türkiye siyasetinden tamamen bağımsız olamayacağı, aile hayatının dahi birçok yönünün onun siyasete olan ilgisiyle bağlantılı olduğu görülmüştür. İlhan 1950'de belediye başkanı seçildiğinde kadınlar siyasi haklarını elde etmiş de olsalar bu haklarını kullanma konusunda sıkıntılar yaşamaya devam etmekteydiler. Bu çerçevede İlhan'ın başkan olduğu dönem bizi siyasette var olma mücadelesi veren bir kadının hayatına tanık ederken siyasette, basında ve toplumda halen erkek egemenliğinin devam ettiğine dair bir örnek olarak da karşımıza çıkmıştır. Ayrıca, İlhan'ın özel hayatıyla çalışma yaşamı incelenirken kadınların çalışma hayatına katılmalarının anne ve eş olma sorumluluklarını ortadan kaldırmadığı, toplum tarafından kadınların iki işi birlikte yürütmelerinin beklendiği de bulgularımız arasındadır.