Oksidatif strese bağlı erken yaşlanma üzerine şelidonik asit etkinliğinin in vitro-in vivo incelenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Moleküler Biyoloji Ve Genetik Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BURCU TÜRKOĞLU

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Banu Mansuroğlu

Eş Danışman: Emel Serdaroğlu Kaşıkçı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, Şelidonik asidin (CA) hidrojen peroksit (H₂O₂) ile indüklenen hücresel yaşlanma üzerindeki etkilerini insan deri fibroblast hücrelerinde (BJ) araştırmıştır. Hücresel yaşlanma, yaşa bağlı hastalıklar ve kronik durumlarla ilişkili kritik bir mekanizmadır. Geniş farmakolojik aktivitesi ile bilinen bir γ-piron bileşiği olan CA, oksidatif stresi hafifletme ve yaşlanma belirteçlerini değiştirme potansiyeli açısından değerlendirilmiştir. Oksidatif stres ajanı H₂O₂ kullanılarak BJ fibroblast hücrelerinde stres kaynaklı erken yaşlanma (SIPS) modeli oluşturulmuştur. Bu tedaviden sonra hücreler CA ile tedavi edilmiş ve CA'nın yaşlanma üzerindeki potansiyel etkisi, yaşlanma ile ilişkili β-galaktozidaz, 4′,6-diamino-2-fenilindol (DAPI), akridin turuncusu boyaması (AO), comet testi, gen ekspresyonu ve protein analizi kullanılarak değerlendirilmiştir. Sonuçlar, CA'nın yaşlanma ile ilişkili β-galaktozidaz aktivitesi, DNA hasarı, lizozomal aktivite ve malondialdehit gibi oksidatif stres göstergeleri de dahil olmak üzere yaşlanma belirteçlerini etkili bir şekilde azalttığını göstermiştir. Gen ekspresyonu ve protein analizleri, p16, p21, pRB1 ve p53 ekspresyonlarının modüle edilmesi ve oksidatif stres belirteçlerinin azaltılması ile gözlemlenen anti-senesens etkilerini desteklemiştir. Sonuç olarak, CA'nın senolitik ve senomorfik etkilere sahip olduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Şelidonik asit, senesens, senolitik, senomorfik, oksidatif stres, H2O2, prematüre senesens, BJ Fibroblast.