Konut Hakkı Mücadelesinin Süreç ve Aktörler Üzerinden İncelenmesi: Tozkoparan Örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SELİN ÇINAR ERDÜZGÜN
Danışman: Füsun Çizmeci Yöreş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Günümüzde "kentsel dönüşüm projeleri"nin kentle ilgili tartışmaların odağında yer almasının temel nedeni, bu projelerin kentsel mekan üzerinden rant üretmek ve bu ranttan pay elde etmek için kullanılan bir araç haline gelmiş olmasıdır. Diğer yandan kentsel dönüşüm projeleri, kentsel mekanda toplumsal ayrışma, kutuplaşma, kent sakinlerinin bir kısmının yerinden edilmesi, kent yoksullarının kentin çeperlerine doğru itilmesi gibi bazı sosyal problemlere de yol açmaları sebebiyle de eleştirilmektedir. Bunlara ek olarak, kentsel mekanın yeniden üretilme aracı olarak kullanılan kentsel dönüşüm projelerinin en çok tartışılan yanı, kent hakkı mücadelelerine de konu olan "konut hakkı" ihlalleridir. Barınma hakkından daha fazlasını ifade eden konut hakkı ihlallerine ise en çok toplumun alt sosyo-ekonomik tabakasında yer alan bireyler maruz kalmakta ve kentsel dönüşüm projeleri genellikle bu kesimin konut hakkı için verdikleri mücadelenin hikayesine dönüşmektedir. Bu çalışma, İstanbul'da gerçekleştirilmesi planlanan önemli kentsel dönüşüm projelerinden biri olan Tozkoparan Kentsel Dönüşüm Projesi üzerinden konut hakkı mücadelesini irdelemeyi hedeflemektedir. Çalışma kapsamında, Tozkoparan Kentsel Dönüşüm Projesinin aktörleri ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Bu görüşmelerin sonucunda elde edilen veriler ışığında kent hakkı ve konut hakkı kavramları üzerinden kentsel dönüşümün tartışılmasının yanı sıra dönüşüm projesinin uygulanmasının ardından ortaya çıkacak olan yeni yaşam alanı ile ilgili aktörlerin öngörülerinin ortaya konulması planlanmıştır. Böylelikle, alandaki kentsel dönüşümü planlayan aktörlerin hedefledikleri fiziksel mekan ve sosyal yaşam ile alan kullanıcılarının beklentileri arasındaki farklılıkların saptanması amaçlanmaktadır. Bunun yanında, aktörlerin dönüşüm sürecindeki rollerinin, sürece katılım durumlarının ve bunların sonuçlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu çalışmanın sonunda gerçekleşmesi planlanan bir kentsel dönüşüm projesine karşı yürütülen konut hakkı mücadelesi, kent hakkı ve konut hakkı kavramları üzerinden tartışılacaktır. Bununla birlikte, katılımcı kentsel dönüşümün önündeki engeller ortaya konarak tüm aktörlerin sürece katılımını öngören, dolayısıyla kentsel mekanın yeniden üretiminde kent sakinlerinin söz hakkı olduğu bir dönüşüm projesinin gerçekleştirilebilmesi için öneriler sunulacaktır.