Zeytin (Olea europaea L.) lipaz enziminin rekombinantüretimi ve analizi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SÜMEYYE PINAR ÖZTEKİN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Şenay Vural Korkut
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Lipazlar, triaçilgliserollerin, yağ asitleri ve gliserole hidrolize edilmesini katalizleyen hidrolazlardır. Aynı zamanda esterifikasyon, ara esterifikasyon, aminoliz, transesterifikasyon, asidoliz ve alkoliz gibi çok çeşitli reaksiyonlarda da görev alan enzimlerdir. Organik bir ortamda lipazlar esterifikasyon, transesterifikasyon ve interesterifikasyon reaksiyonlarını, su miktarının az olduğu ortamlarda ise sentetik reaksiyonları katalize edebilme özelliğine sahiptir. Lipazların katalize ettikleri reaksiyonların çeşitliliğine bağlı olarak sayısız endüstriyel ve biyoteknolojik kullanımı mevcuttur. Lipazlar bölge seçicilik ve enantioselektivite özellikleri sayesinde lipit biyoteknolojisinde çok yönlü katalizörler olarak kabul edilirler. Çok yönlü enzimler olmaları sebebiyle kozmetik, gıda, biyodizel üretimi, tarım gibi pek çok endüstriyel üretim alanında tercih edilirler. Lipazlar bitkisel, hayvansal ve mikrobiyal kaynaklardan elde edilebilir. En çok tercih edilen kaynaklar hayvansal ve mikrobiyal kökenli olsa da, düşük maliyet, kolay kabul edilebilirlik ve kısmi saflaştırma ile biyokatalizör olarak doğrudan uygulamalarda kullanılabilirlik gibi avantajlarıyla bitkisel kaynaklara olan ilgi artmaktadır. Pichia pastoris, hem araştırmada hem de endüstride çok sık kullanılan metilotrofik bir konakçı hücredir. Pichia pastoris hücreleri, kolay, düşük maliyetli bir besi yeri ortamında hızlı şekilde büyüyebilme, protein üretim şartlarının kolayca kontrol edilebilmesi ve genetik olarak kolay manipüle edilebilmesi gibi özelliklerinden ötürü heterolog protein üretiminde oldukça avantajlıdır. Bu projede laboratuvarımızda daha önceki bir çalışmada tam uzunlukta cDNA'sı elde edilen zeytin yaprak lipazının kodon optimizasyonu yapılarak Pichia pastoris'te heterolog ekspresyonu hedeflenmiştir. Bu amaçla lipaz nükleotid dizisi çevrimiçi kodon optimizasyon aracı ile Pichia kodon kullanımına göre değiştirilip zeytin yaprak lipazının kendine ait sinyal dizisi de eklenerek ekspresyon vektörüne aktarılmıştır. Ekspresyon şartları optimize edilerek denenen çalışmalarda, rekombinant zeytin yaprak lipazının pH 8-9 aralığında ve 35⁰C'de aktivite gösterdiği belirlenmiştir. En yüksek aktivitenin görüldüğü kültür şartları ise 6 saatlik önkültür basamağı ile 96 saat, 28⁰C'dir.