Kullanım Dönüşümlerinin Sosyal Sürdürülebilirlik Boyutu: Bomonti Bira Fabrikası Örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Kiraz Çifcibaşı Durna
Danışman: Feride Pınar Arabacıoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kullanım dönüşümü, bir dönem günlük hayatın içerisinde yer edinmiş, zamanla fonksiyonunu yerine getiremez hale gelip atıl duruma düşmüş eski eser yapıların yeniden ve yeni bir fonksiyonla kullanılabilir hale getirilmesini içeren bir kavramdır. Bu süreç yapının fiziksel özellikleri, tarihsel girdiler, kullanıcın özellikleri, içerisinde bulunduğu fiziksel çevre, yerel yönetimin getirdiği gereklilikler gibi birçok bileşeni kapsamaktadır. 19. yüzyılda Sanayi Devrimi ile birlikte ortaya çıkan yeni kent anlayışı, geçmişten gelen ve geçerliliğini kaybeden birçok mekânı işlevsiz birer fiziksel hacme dönüştürmüştür. Endüstriyel yapıların başı çektiği bu işlevsiz fiziksel hacimler, zamanla farklı fonksiyonlara hizmet edebilmek amacıyla bireysel müdahalelerle dönüşümlere sahne olmuştur. Özellikle birçok sanayi bölgesinde; tesislerin yer ihtiyacını karşılayamaz hale gelmesi, atık yönetimi ve kirliliğin getirdiği çevresel sorunlar, merkezlerde konumlanan sanayi tesislerinin arazi değerlerinin artması gibi nedenlerle tesisler kent dışı yeni bölgelere taşınmış; kent eski sanayi yoğunluğunu kaybetmiştir. 21. Yüzyıla gelindiğinde ise tüm dünyada 'Adaptive Reuse' olarak adlandırılan kullanım dönüşümü kavramı; kültürel miras niteliği taşıyan ve atıl duruma düşmüş birçok yapıda tercih edilen ve hassasiyetle uygulanan yeni bir tasarım anlayışı olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu bağlamda, eski yoğunluğunu kaybeden birçok sanayi bölgesinde kullanım dönüşümleri yoluyla yeni bir kent dokusu ortaya çıkmaktadır. Sürdürülebilirlik tanımıyla doğrudan örtüşen bir kavram olan kullanım dönüşümleri, ülkemizde uygulandığı haliyle ekonomik ve fiziksel sürdürülebilirliği desteklerken, sosyal sürdürülebilirlik açısından sekteye uğramaktadır. Ülkemizde, kullanım dönüşümü sürecinin önemli girdilerinden olması gerekirken göz ardı edilen bağlamın sosyal yapıya etkilerine dikkat çekmek, çalışmanın temel amacını oluşturmaktadır. Çalışma kapsamında kullanım dönüşümlerinin sosyal yapıya etkileri Bomonti Bira Fabrikası örneği üzerinden irdelenecektir. Sonuç olarak; alan çalışması verileri ışığında, dönüşümün kentsel kimliğe ve sosyal yapıya etkilerini ortaya koymak hedeflenmektedir.