Dekstran Kaplı Silika Aerojellerin Kolon Kanseri Tedavisi İçin İlaç Salım Sistemi Olarak Geliştirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ecem Tiryaki
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Sevil YÜCEL
Eş Danışman: Yeliz ELALMIŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kanser tedavilerinde kullanılan ilaçların yan etkilerinin gözlenmesi ve etkin tedavi sağlanamaması gibi problemler nedeniyle ilaçların etkin bir şekilde istenilen bölgeye ulaştırılmasını sağlayacak taşıyıcı sistemlere ihtiyaç duyulmaktadır. Silika aerojeller, yüksek yüzey alanları, geniş gözenek hacimleri, düşük yoğunlukları ve iyi adsorblama kapasiteleri sayesinde ilaç taşıma sistemi olarak kullanılabilen inorganik malzemelerdir. Biyouyumlu ve biyobozunur yapıya sahip silika aerojeller, kolay ve maliyetsiz bir yöntem olan sol-jel yöntemi ile sentezlenebilmekte ve yüzeyleri farklı fonksiyonel gruplar ile istenilen şekilde modifiye edilebilmektedir. Kolon kanseri tedavisinde kullanılan 5 Fluorourasil (5-FU) kanser ilacının kısa yarılanma ömrü, kan dolaşımından hızlıca uzaklaştırılması, yan etkilerinin görülmesi gibi dezavantajlar 5-FU' nun kolondaki tümörlü bölgeye etkinliğini kaybetmeden hedeflendirilmesini gerektirmektedir. Doğal bir polimer olan dekstran, mide ve bağırsak ortamındaki pH değişimlerinden etkilenmeden sadece kolondaki dekstranaz enzimleri ile bozunan bir polisakkarittir. Bu özelliği, kolona hedefli sistemlerin geliştirilmesinde dekstranın önemli bir rol oynamasına neden olmaktadır. Bu tez çalışmasında silika aerojeller sol-jel yöntemi ile sentezlenerek kolon kanser ilacı 5-FU yüklemesi yapılmıştır. Aerojellere adsorblanmış ilacın pH ve enzim uyaranlarına bağlı olarak salım davranışı incelenmiştir. 5-FU ile silika aerojellerin daha iyi etkileşmesi amacıyla aerojellerin yüzeyi farklı konsantrasyonlarda 3-(aminopropil)trietoksisilan (APTES) ile fonksiyonelleştirilerek adsorbe edilen ilacın miktarı arttırılmaya çalışılmıştır. Kolona hedeflenmiş taşımayı sağlamak amacıyla ilaç yüklü silika aerojeller dekstran ve dekstran aldehit ile kaplanarak salımın sadece dekstranı parçalayan enzimlerin bulunduğu kolon bölgesinde gerçekleşmesi sağlanmıştır. Dekstran kaplı ve 5-FU yüklü silika aerojellerin karakterizasyonları için Fourier Dönüşüm Kızılötesi (FT-IR) Spektroskopi, Azot (N2) adsorbsiyon/desorpsiyon analizi, zeta potansiyel, asit-baz geri titrasyon, Taramalı Elektron Mikroskop (SEM), Elektron Dağılım Spektroskopi (EDS), Ultraviyole-Görünür Bölge Spektroskopi (UV-Vis) ve Sıvı Kromotografi-Kütle Spektroskopi (LC-MS) analizleri yapılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre yüksek yüzey alanına ve geniş gözenek hacimlerine sahip, mezogözenekli ve küresel silika aerojeller elde edilmiştir. Silika aerojel modifikasyonunda kullanılan APTES konsantrasyonu arttıkça yüzeye bağlanan amin gruplarının arttığı ve buna bağlı olarak yüklenen ilaç miktarının arttığı tespit edilmiştir. Yüzeyleri dekstran ile kaplanmayan silika aerojeller, mide ve bağırsak sıvılarında 5-FU ilacının %86' sına yakınını salarken; dekstran ile kaplanan aerojellerden salınan ilaç miktarının %3' lerde kaldığı görülmüştür.