Karayollarında yap - işlet - devret modeli risklerinin bulanık analitik hiyerarşi yöntemi ile değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HÜSEYİN KARADADAŞ
Danışman: Almula Köksal Işıkkaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Nüfusun hızla artması ve buna paralel olarak artan yatırım ihtiyacı, devletin yerine getirmesi gereken kamu yatırımlarını arttırmıştır. Yap-İşlet-Devret (YİD) modeli, ülkelerin kısıtlı bütçeleriyle gerçekleştiremedikleri kamu yatırımlarını, özel sektörün ekonomik olarak aktif katılımıyla daha hızlı ve verimli bir şekilde gerçekleştirmesine imkan sağlamaktadır. Son yıllarda, YİD modeline olan ilgi hızla artmakta ve dünya genelinde sayısız kamu projesi bu yöntemle hayata geçirilmektedir. Ülkemizde de Karayolu projelerinde sıkça kullanılan YİD modeli, yüksek yatırım maliyeti, uzun geri ödeme süresi ve barındırdığı çok sayıda belirsizlik nedeniyle riskli bir yapıya sahiptir. Riskler bir YİD projesinin başarısını doğrudan etkileyen faktörlerdir. Geçmişte birçok YİD projesi risklerin doğru değerlendirilememesinden ve yanlış risk paylaşımından dolayı başarısızlıkla sonuçlanmıştır. Başarılı bir YİD projesi için risklerin belirlenmesi ve analiz edilmesi son derece önemlidir. YİD modeli; otoyol, köprü, havaalanı, baraj, enerji, içme suyu temini gibi birçok yatırım projesinde kullanılan bir yöntemdir. Proje çeşitliliğinden dolayı karşılaşılan riskler de farklılık göstermektedir. Bu çalışmanın amacı ülkemizde Karayolu YİD projelerine ait risklerin belirlenmesi ve analiz edilmesidir. Çalışmanın ilk bölümünde YİD modeli hakkında genel bilgi verilmiştir. YİD modelinin tarihçesi, dünyadaki ve ülkemizdeki gelişiminden bahsedilmiştir. İkinci bölümünde ise ayrıntılı bir literatür taraması ile kapsamlı bir risk havuzu oluşturulmuştur. Belirlenen riskler yine literatürden faydalanılarak Politik Riskler, Ekonomik Riskler, Faaliyetle İlgili Riskler, Yasal Riskler ve Diğer Riskler olmak üzere 5 grupta sınıflandırılmıştır. Çalışmanın sonraki aşamasında belirlenen riskler uzman kişilere sunulmuş ve Bulanık Analitik Hiyerarşi Süreci (BAHS) aracılığıyla risklerin önem sıralamasının yapılması istenmiştir. BAHS işlem adımları takip edilerek ülkemizde Karayolu YİD projeleri için riskler ve bu risklerin önem dereceleri belirlenmiştir.