Sergileme Hacmi Aydınlatma Alternatiflerinin Karşılaştırılması: Saray Koleksiyonları Müzesi Örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Taner Çelikmez
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Leyla DOKUZER ÖZTÜRK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Müzeler ve sanat galerileri, sanat yapıtlarını ve tarihsel değerleri toplar, korur, analiz eder ve sergiler. Ayrıca, bu eserlerin geçmişten geleceğe aktarılmasında önemli bir yer tutarlar. Müzeler, sergileme hacimleri, çalışma hacimleri, sosyal etkinlik hacimleri ve açık alanlardan oluşurlar. Sosyal etkinlik hacimleri müzenin sürdürülebilirliğini sağlarken, sergileme ve koruma müzenin ana işlevidir. Sergilenen eserlerin zarar görmeden, rahat ve doğru bir şekilde algılanmasını sağlamak ise çok önemlidir. Eserlerin, özelliklerine uygun çeşitli yaklaşımlar ile aydınlatılabileceği açıktır. Bu çalışmanın amacı, müze aydınlatmasında olabilecek farklı yaklaşımları, eserlerin korunması, doğru ve rahat algılanması ve enerji tüketimi başlıkları çerçevesinde değerlendirmektir. Bu değerlendirmenin mevcut bir müze yapısı üzerinde yapılmasının daha anlamlı ve katkı sağlayan bir çalışma yaratacağı düşünülmüş, TBMM Milli Saraylar Saray Koleksiyonları Müzesi ele alınmıştır. Belirtilen amaca yönelik çalışma üç aşamadan oluşmaktadır. Çalışmanın ilk aşamasında, Saray Koleksiyonları Müzesi incelenmiş, hacim ve mevcut aydınlatma düzeni aydınlatma programında modellenmiştir. Müzenin mevcut aydınlatma düzeni, genel aydınlatma, tavanın kubbe bölümünün aydınlatması, vitrin aydınlatması, platform ve cam bölme arkasındaki aydınlatma başlıkları altında değerlendirilmiştir. Çalışmanın ikinci aşamasında, ele alınan müze hacminde uygulanabilecek mevcut aydınlatma düzeninden farklı aydınlatma düzeni alternatifleri araştırılmıştır. Hacimdeki mevcut vitrin tipleri, tefriş ve sergileme düzeni sabit tutularak araştırmanın koşulları sınırlanmıştır. Genel aydınlatma için üç, vitrin aydınlatması için dört alternatif oluşturulmuş, bunların birbirleri ile birleşimleri sonucunda on iki aydınlatma düzeni alternatifi elde edilmiştir. Bu aydınlatma düzenleri model hacimde oluşturulmuş ve ulaşılan sonuçlar, mevcut düzen için yapıldığı gibi, aydınlatma tasarım ölçütleri açısından değerlendirilmiştir. Ele alınan on iki aydınlatma düzeninde uygulanan genel aydınlatma ve vitrin aydınlatma alternatiflerinin ulaşılan sonuçlara etkileri analiz edilmiş ve çalışmanın yapıldığı koşullar için optimum aydınlatma düzenleri belirlenmiştir. Çalışmanın son aşamasında, ele alınan on iki aydınlatma düzeni enerji tüketimi açısından karşılaştırılmıştır. Karşılaştırma, hacmin bütünü, genel aydınlatması ve vitrin aydınlatması için ayrı ayrı yapılmıştır. Son olarak, aydınlatma tasarım ölçütleri, eserlerin korunması ve enerji tüketimi konuları bir bütün olarak değerlendirilip optimum aydınlatma düzenleri saptanmıştır. Bir müzede sergileme düzeni ile aydınlatma düzeninin birlikte tasarlanmasının önemi vurgulanmıştır.