AFET SONRASI KALICI KONUTLARDA KATILIMCI YAKLAŞIM
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CAFER MUSTAFA ÇETİNDAŞ
Danışman: Muzaffer Tolga Akbulut
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Afetler toplumu hazırlıksız şekilde yakalayarak insan yaşamının normal seyrinde sürüp gitme halini engelleyecek etkiler ve yarattığı hasarlarla can ve mal kaybına yol açan olaylardır. Bir afet ardında ağır hasar alan konutlar bıraktığı için afet sonrası barınma, toplumun ciddi bir ihtiyacı ve sorunu olarak belirmektedir. Barınma ihtiyacını seri çözümlemek ve az kaynak kullanmak amacıyla yeniden yapılanmada üretilen kalıcı konutlar genellikle aynı biçim ve planda olmaktadır. Tek tipleşmiş kalıcı konutlar toplumun sosyokültürel yapısı, yaşam şekli, alışkanlıkları ve ihtiyaçları düşünülmeden üretildiği için, afetzedeler bu tip konutları genelde kullanmamakta veya kendi ihtiyaçlarına yönelik değiştirmektedir. Afetler çevresel hasarla beraber toplumsal hasar da bırakarak demografik yapıya etki etmekte ve toplum yapısında çöküntü yaratmaktadır. Afet sonrası yeniden yapılanmaya yalnızca konut üretmek şeklinde yaklaşmak, toplumsal hasarlar nedeniyle yeterli kalmayacaktır. Çevrenin yeniden inşasıyla birlikte toplumun da yeniden inşa edilmesiyle ancak yeniden yapılanmadan söz edilebilinir. Önemli fayların bulunduğu ülkemizde son çeyrek asırda ciddi kayıpların yaşandığı depremler meydana gelmiştir. Depremlerden sonra birkaç yardım kuruluşunun denemeleri dışında yeniden yapılanma çalışmaları depremden etkilenen toplum için sadece güvenli bir şekilde barınma ihtiyaçlarını karşılamakla kalmıştır. Ülkemizde yeniden yapılanmada en çok kullanılan yöntem, afet bölgesine uzak ve farklı bir yerde aynı tip kalıcı konutların meydana getirdiği yaşama alanlarının oluşturulmasıdır. Bu uygulama afetten etkilenen toplumun yeniden üretilen konutlarına ve çevrelerine adapte olmalarını güçleştirmekte ve problemlere neden olmaktadır. 1999 yılında meydana gelen Marmara depremleri sonrarında uluslararası yardım kuruluşlarının sağladıkları fon desteğiyle, sayıları az da olsa katılımcı yaklaşımla yeniden yapılanma projelerinin (Düzce Beyciler Evleri, Gölyaka İmece Evleri) gerçekleştiği görülebilmektedir. Afete maruz kalmış bir toplumun bireyleri, kendi kültürel ve yerel değerleri, ihtiyaçları ve inşaat yapım yöntemleri hakkında yine en çok kendileri bilgi sahibi olduklarından, afet sonrası yeniden yapılanmaya katılarak katkı sumaları halinde sürecin daha doğru ilerleyip sonuçlanması sağlanacaktır. Bu katılım, afetzedelerin evlerini, yaşamlarını ekonomik kaynakları tekrar kurmak için beraber çalışmalarına imkan tanıyacaktır. Bu çalışmanın amacı, afetzedelerin afet sonası yeniden yapılanma çalışmalarına katılmalarının önemini tartışarak açığa çıkarmak, Türkiye ve dünyada afet sonrası katılımcı yaklaşımla üretilmiş kalıcı konut çalışmalarını inceleyip değerlendirmek, katılımcı yaklaşımla konut üretimiyle beraber kullanıcı katılımının gerçekleştiği aşamaları araştırmak ve Türkiye'de katılımcı yaklaşıma dayalı afet sonrası kalıcı konut üretimine yönelik tespitleri ortaya koyarak tartışmaktır.