Çarşamba-Yavuz Selim semtlerinin bütünleşik koruma bağlamında değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALİ ŞAHİN AYTEK
Danışman: Ceylan Irem Gençer
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çalışmanın amacı Tarihi Yarımada içerisinde korunmuşluk durumuyla birbirinden ayrışan bölgeler içerisinde tarihi kent dokusunu korumuş ancak değişmekte olan bölgelerden Çarşamba ve Yavuz Selim semtlerinin tarihi boyunca üstün evrensel değer ifade etmiş niteliklerinin belgelenmesi, günümüz kentleşme dinamikleri içerisinde karşılaştığı tehditlerin ortaya konması ve bölgede bulunan mevcut sorunların çözümüne tavsiyeler getirilmesidir. Kuramsal evrimi tarihi anıt kavramına kentsel ve kırsal yerleşmeyi de dahil eden 1964 tarihli Venedik Tüzüğü ile başlatılan tarihi çevre koruma yaklaşımı, 2011 yılında UNESCO Genel Konferansı'nda kabul edilen Tarihi Kentsel Peyzaja İlişkin Tavsiye Kararları'yla güncel halini almıştır. Tarihi çevrede fiziki çevrenin korunması ile birlikte, somut ve somut olmayan tüm niteliklerin de dahil edilmesi, insanın yaşadığı çevrenin bütününü korumayı güncel kentleşme dinamiklerine de odaklanarak ele alması bütünleşik yaklaşımının temel ilkeleri kabul edilmiştir. Tez çalışması kapsamında Çarşamba ve Yavuz Selim semtleri hakkında genel bilgiler ele alınmış, belirlenen pilot alan içerisinde yapılan fiziki ve sosyal yapı analizleri incelenmiştir. Çalışmada kuzeyde İncebel Sokak, doğuda Çırakçı Çeşmesi Sokak, batıda Mesnevihane Sokak, güneyde Daruşşafaka Caddesi ile sınırlanan, bünyesinde yaklaşık 800 kadar yapıyı barındıran alanın çok katmanlı tarihsel sürecinin belgelenme ve analizinde alandaki mevcut verilerle birlikte tarihi harita, gravür ve fotoğraflar ile bölgeden elde edilen nicel veriler temel kaynaklar olarak ele alınmıştır. Çalışma alanına getirilecek tavsiyeler alanda yapılan fiziki analizler, sosyal yapı analizleri, fotoğrafla belgeleme ve silüet çalışmaları ile alanın yasal koruma statüsü göz önüne alınarak getirilmiştir. Alanın çok katmanlı dokusu incelendiğinde fiziksel ve sosyal özelliklerini birlikte gözeten, bütüncül bir koruma yaklaşımının gerekliliği ortaya çıkmıştır. Çalışmada bölgedeki arazi kullanımı ve ulaşıma yönelik üst ölçekli tavsiye kararları koruma eylemine katkı sağlayacak şekilde ele alınmış, alınan kararlar ada ve parsel ölçeğine indirgenmiştir. Bu doğrultuda bölgede detaylı belgeleme ve analizler sonucunda, tarihi yapıların hasar durumlarına göre basit veya kapsamlı onarımına, alanda boş veya niteliksiz yapı bulunan parsellerde doku ile uyumlu yeni tasarımlar yapılmasına, tescilli olmayan ancak 1970ler ve öncesinin apartman tipolojisini yansıtan yapılar ile bu dönemden sonra inşa edilen yapıların yenilenmesine yönelik tavsiyeler geliştirilmiştir. Çalışmada alanın fiziki yapısının korunmasında sosyal yapının da korunup sürece dahil edilmesindeki önem ortaya konmuştur.