Sosyal bilgiler öğretmenlerine yönelik yapay zekâ okuryazarlığı ölçeğinin geliştirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Sosyal Bilimler Ve Türkçe Eğitim Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Emre CANİK
Danışman: Meryem Hayır Kanat
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giderek hayatımızda daha fazla yer edinmeye başlayan ve hemen her konuda bilgiye ulaşmanın kolay yolu hâline gelen yapay zekâ (YZ), makinelerin "insan gibi" düşünmesini, anlamasını, karar vermesini ve hatta yaratıcı olmasını sağlayan teknolojiler bütünüdür. Bu çalışmanın amacı, Sosyal Bilgiler öğretmenlerine yönelik yapay zekâ okuryazarlığı ölçeği geliştirilmesidir. Araştırmanın verileri, araştırma ekibi tarafından geliştirilen 44 maddelik Likert tipi bir ölçek ile Google Form anketi aracılığıyla toplanmıştır. Veri toplama sürecinde araştırmacı, farklı okulları ziyaret ederek oluşturduğu karekod sistemi sayesinde kişisel verilere ihtiyaç duymadan veri toplamıştır. Bu yöntemle Türkiye genelinde aktif olarak görev yapan 522 Sosyal Bilgiler öğretmeninden veri elde edilmiştir. Ölçek geliştirme sürecinde karma yöntemden yararlanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS ve LISREL istatistiksel analiz programlarından yararlanılmıştır. Araştırmada 322 Sosyal Bilgiler öğretmeninden toplanan verilerle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) gerçekleştirilmiş ve soru sayısı 30'a düşürülmüştür. Daha sonra ölçeğin yapısal geçerliliğini ortaya koymak amacıyla 200 öğretmenden Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) verileri toplanmış ve analizi yapılmıştır. Birinci faktöre ait madde yükleri 0,83 ile 0,90; ikinci faktöre ait yükler 0,81 ile 0,95; üçüncü faktöre ait yükler ise 0,58 ile 0,93 arasında değişmektedir. Sonuç olarak; duyuşsal, bilişsel ve davranışsal boyutlardan oluşan, beşli likert tipte geçerliliği ve güvenilirliği yüksek bir yapay zekâ okuryazarlığı ölçeği geliştirilmiştir Anahtar Kelimeler: Yapay Zekâ, Yapay Zekâ Okuryazarlığı, Eğitimde Yapay Zekâ Kullanımı.