Yapay sinir ağları ve karar ağaçları modelleri ile işletmelerin finansal başarısızlıklarının tahminlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİDA ŞAHİN
Danışman: Nezir Aydın
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İşletme başarısızlıkları, işletme içi ve işletme dışı çok sayıda çıkar grubunu yakından ilgilendirmektedir. İşletmelerin finansal durumları ve yapıları hem işletmeler hem de bankalar tarafından oldukça önemlidir. İşletmeler faaliyetlerini sürdürürken iç etmenler kadar, bulundukları ekonominin piyasa koşullarından kaynaklanan sebeplerinde etkisiyle finansal başarısızlıklarla karşı karşıya kalabilmektedirler. İşletmelerin bu durumlarda karşılaştıkları riskleri doğru yönetememesi iflasa yol açabilir. Bu nedenle işletmelerin mevcut durumlarını analiz ederek, başarısızlıklarını önceden öngörebilmeleri ve düzeltici önlemleri alabilmeleri gerekmektedir. Kredi verenler açısından ise doğru analiz yapmak ve kredi kullanımına izin vermek oldukça önemlidir. Bu doğrultuda literatürde çoğunlukla finansal rasyoların araç olarak kullanıldığı çok sayıda model geliştirilmiştir. Bu motivasyonla, bu çalışmada da yapay sinir ağları (YSA) ve karar ağaçları (KA) yöntemleriyle, bir yıl öncesinden imalat, ticaret ve hizmet sektörlerinde faaliyet gösteren işletmelerin finansal başarısızlıklarının tahminlenmesi ve doğru sınıflandırılmasına yönelik model geliştirilmesi hedeflenmiştir. Her bir sektör için ayrı modeller geliştirilmiş olup, sektör bazında doğru sınıflandırma başarı oranlarının karşılaştırılması ve sektör bazında finansal başarısızlığı etkileyen en önemli değişken veya değişkenlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda BİST Şirketler listesinde imalat, hizmet, ticaret sektörlerinde faaliyet gösteren, toplam 240 adet işletmenin 25 adet finansal rasyosu ile 2 adet finansal olmayan değişken veri olarak kullanılmıştır. Üst üste 3 yıl zarar açıklayan işletmenin başarısız olduğu varsayılmıştır. Yapay sinir ağının tasarımında ve karar ağaçlarının oluşturulmasında SPSS Statistics 20 programı kullanılmıştır. Modelde sıfıra yakın hata hedeflenmiş olup, modelde başarılı ve başarısız işletmeler doğru sınıflandırılmaya çalışılmıştır.