Kentsel Metabolizma Kavramını İnşaat ve Yıkıntı Atıkları Üzerinden Okumak
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, KENTSEL TASARIM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: IŞILGÜL ÇAKMAK
Danışman: Esin Özlem Aktuğlu Aktan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kentsel metabolizma yaklaşımına göre kentler; canlı organizmalara benzer metabolizmaya sahiptir. İhtiyaç duyduğu besini (malzemeyi) alır veya kaynaklarıyla üretir, kentsel sistemde ihtiyaç duyduğu alanlara gönderir, tüketir, inşaat ve yıkıntı atığı üretir, gelişir ve metabolizmasındaki atığı boşaltamazsa, hastalanır. Süreci canlı organizmalardan ayıran temel fark; canlıların metabolizmalarının döngüselliğidir. Döngüsel metabolizmada atık, başka bir canlının yaşamsal sürecinde ham madde olarak kullanılabilmektedir. Günümüzde ise çoğu kentin metabolizması doğrusal çalışmakta ve atıkları metabolizmada birikmektedir. Kentlerin metabolik süreçlerindeki değişimin nedeni; Sanayi Devrimi'nin kent ve kentliler üzerinde yarattığı ihtiyacın dışında artan yapma ve yıkma faaliyetleridir. Kent içindeki farklı ölçek ve işlevlerdeki yapılar yıkılmakta, yenisi yapılmakta veya yenilenmektedir. Bu süreç inşaat ve yıkıntı atıklarına neden olmaktadır. İnşaat ve yıkıntı atıkları ise iklim krizini tetiklemektedir. Tez kapsamında, kentsel metabolizmanın tarihsel gelişimi, ölçümü, çalışmaları vb. birçok başlık incelenmiştir. Benzer derinlemesine literatür araştırması inşaat ve yıkıntı atıklarına da gerçekleştirilmiştir. Kentsel metabolizma, inşaat ve yıkıntı atıkları ile iklim krizi ilişkisi açıklanmıştır. Araştırma kapsamında; kentsel metabolizmayla geliştirilen kent çalışmalarına odaklanılmıştır. Bu kapsamda; Apeldoorn, Sevilla, Bodø, Høje-Taastrup kentlerinde yapılan pratik çalışmalar ile Netzstadt kentinde ve Dünya Bankası Eco2 araştırması kapsamında yapılan teorik çalışmalar incelenerek, karşılaştırılmıştır. Tez; literatürde üzerine az araştırma bulunan kentsel metabolizma ile inşaat ve yıkıntı atıklarının yeniden kullanımını ele almasıyla özgündür. İklim krizinde kent çalışmaları alanından öneri sunmasıyla önem taşımaktadır. Tezde; kentsel metabolizma bağlamında, inşaat ve yıkıntı atıklarının yeniden kullanımla ilişkilendirildiği kent çalışmalarının sentezi yapılarak kentsel metabolizma değerlendirme ilkelerinin ortaya konması amaçlanmaktadır. Tezin yöntemi; literatür araştırması ve belirlenen kent çalışmalarına dair yapılan araştırma sonucu elde edilen verilerin sentezlenmesidir. Sonuç ve değerlendirmede; teze dair genel çıkarımda bulunularak, kentsel metabolizma perspektifinde inşaat ve yıkıntı atıklarına odaklanan parametreler sunulmuştur. Tezin, inşaat ve yıkıntı atıklarının kentsel metabolizmada oluşturduğu tahribatın azaltılmasında etkin rol oynayacağı düşünülmektedir.