Juglon ve ceviz ekstraktının ratlarda serotonin ve dopamin nörotransmitterleri üzerine etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Moleküler Biyoloji Ve Genetik Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞENER ÇİNTESUN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): İsmail Kocaçalışkan
Eş Danışman: Banu Mansuroğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:5-hidroksitriptamin,5-HT (serotonin) ve 3,4-dihisroksifenetilamin (dopamin) merkezi ve çevresel sinir sisteminde önemli fonksiyonları bulunan nörotransmitterlerdir. Merkezi sinir sisteminde serotonin metabolizması genellikle duygu durum bozuklukları, depresyon ve anksiyete gibi mental rahatsızlıklarla ilişkilendirilmiştir. Dopamin metabolizmasının ise ödül algısı, anhedoni ve motivasyon gibi mental süreçlerin yanı sıra nörodejeneratif hastalıkların etiyolojisiyle de bağlantılı olduğu anlaşılmıştır. Bu çalışmada ceviz (Juglans regia L.) meyvesinin etanolik ekstraktı ile cevizde doğal olarak bulunan ve onun allelopatik etkisinden sorumlu olan 5-hidroksi-1,4 naftakinon (juglon)'un ratlarda serotonin ve dopamin seviyeleri üzerine etkileri araştırıldı. Bu doğrultuda çalışmanın in vitro safhasında ceviz ekstraktının juglon içerik analizi ve karakterizasyonu gerçekleştirildi. Ceviz ekstraktı ve juglonun sitotoksik dozları ve reaktif oksijen türleri (ROS) üretimine etkisi belirlendi. In vivo çalışmalarda ise ratlara gavaj ile farklı konsantrasyonlarda juglon ve ceviz ekstraktı uygulaması yapıldı. Çalışmanın sonunda serum ve beyin dokusu serotonin ve dopamin seviyeleri ölçüldü. Serum, beyin ve karaciğerdeki total oksidan seviye (TOS) ve total antioksidan seviye (TAS) belirlendi. Elde edilen TOS değerleri TAS değerlerine bölünerek Oksidatif stres İndeksi (OSI) hesaplandı. In vitro çalışmalarda ceviz ekstraktı ve juglonun düşük dozlarında sitotoksisite ve ROS üretiminin yüksek dozlara kıyasla daha az olduğu saptandı. Fare fibroblast hücre soyları (L929) üzerinde ceviz ekstraktının IC50 dozu 24 saatte 2,871 mg/ml, 48 saatte 1,170 mg/ml ölçülürken juglonun IC50 dozu 24 saatte 27,25 µM, 48 saatte ise 7,901 µM olarak bulundu. In vivo çalışmalarda rat serum ve beyninde gruplar arasında serotonin seviyesine ilişkin istatistiksel anlamlı bir fark tespit edilmedi. Serumdaki dopamin seviyeleri ceviz ekstraktı ve yüksek dozda juglon uygulanan grupta kontrol grubuna kıyasla bir miktar daha yüksek olsa da anlamlı bir fark belirlenmedi. Beyin dopamin seviyesi ise ceviz ekstraktı ve yüksek dozda juglon uygulanan gruplarda kontrole kıyasla önemli ölçüde yüksek bulundu. OSI değerleri karşılaştırıldığında serumda kontrol grubunda OSI'nin diğer gruplara kıyasla daha düşük olduğu ancak beyin ve karaciğerde OSI'nin ceviz ekstraktı ve juglon uygulanan gruplarda kontrol grubuna kıyasla düşük olduğu belirlendi. Elde edilen verilerden hareketle ceviz ekstraktı ve juglon uygulanan ratlarda beyinde dopamin miktarının önemli ölçüde yükseldiği ve oksidatif stresin azaldığı saptandı.