Motor yağına eklenen nanopartikül katkı maddelerinin tribolojik performanslarının motor aşınmasına etkilerine deneysel araştırılması


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SELMAN DEMİRTAŞ

Danışman: Emrullah Hakan KALELİ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Günümüzde nanopartiküllerin yağlama yağındaki tribolojik performanslarının etkilerinin araştırılması güncel bir konudur. Literatürde özellikle, son yıllarda nanopartiküllerin kimyasal, fiziksel ve morfolojik parametreleri üzerine çalışmalar başlatılmış olup, nanopartiküllerin içten yanmalı motorlarda sürtünme ve aşınma yönünden etkilerinin araştırılması, kayıpların azaltılması önem kazanmıştır. Genel olarak yapılan literatür araştırmalarında, çok çeşitli nanopartiküllerin yüksek avantajlı tribolojik özellikleri pim-disk veya pim-plaka gibi Tribometre sürtünme testleri ile ortaya konulmaya çalışılmış; ancak bunlar süspansiyon halinde kalmayıp dibe çökmüş ve gerçek motor testlerinde de süspansiyon halindeki avantajın incelenmediği tespit edilmiştir. Bu çalışmada, içten yanmalı motorlarda kullanılan ve piyasada satılan ticari 5W40 tam sentetik motor yağına Titanyum Dioksit (TiO2), İndirgenmiş Grafen Oksit (rGO), Tek Duvarlı Karbon Nanotübler (SWCNTs), Çok Duvarlı Karbon Nanotübler (MWCNTs), Nano Borik Asit (nBA) ve Hegzagonal Bor Nitrür (HBN), nanopartikülleri eklenerek aşınma ve sürtünmeye olan etkileri incelenmiştir. Nanopartikül eklenmemiş motor yağı (5W40 referans yağ olarak kabul edilmiş) ve nanopartikül eklenmiş motor yağları öncelikle tribometrede sürtünme testine tabii tutulmuştur. Hassas tribometre vasıtasıyla elde edilen bilgilerin MATLAB programında işlenmesi neticesinde her bir motor yağının zamana bağlı sürtünme katsayısı belirlenmiş, nanopartikül eklenmemiş (5W40 referans motor yağı) ve en düşük sürtünme katsayısını veren nanopartikül eklenmiş motor yağı, tez kapsamında belirlenen tek silindirli benzinli ve Diesel bir motorlara eklenerek performans ve ömür testine tabi tutulmuştur. Tüm bu testlerden sonra motorlar kesilerek yüzeyleri Dijital Optik Mikroskop/Yüzey Pürüzlülüğü, Alan Emisyonlu Taramalı Elektron Mikroskopi (FESEM) ve Atomik Kuvvet Mikroskobu (AFM) vasıtasıyla detaylı olarak incelenmiştir. Böylece nanopartikül eklenmiş ve eklenmemiş motor yağlarının hem tribometre hem de gerçek motor testlerinin gerçekleştirilmesi ile şimdiye kadar sadece tribometre testleri ile desteklenen literatür çalışmaları gerçek motor testleri ile doğrulanmıştır.