Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYÇA GEÇKİL
Danışman: Yasemen Say Özer
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez, kentsel yaşamın dinamiklerini şekillendiren ve kentliler için anlamlı deneyimler sunan kamusal içsellik kavramı üzerine inşa edilmiştir. Kamusal içsellik, kamusal mekânların, kent sakinleri için fiziksel, duygusal ve sosyal anlamda nasıl içselleştirilebildiğini ve bu mekânlarla kentliler arasındaki etkileşimin ne ölçüde derinleştiğini ifade etmektedir. Bir kentin kamusal alanları, yalnızca geçiş alanları değil; aynı zamanda insanların bir araya geldiği, sosyalleştiği ve kentin kimliğine dair kolektif bir deneyim yaşadığı önemli mekânlardır. Kentli ve kentsel mekân arasındaki bu karşılıklı etkileşim, kentin belleği, kimliği ve toplumsal aidiyet duygusunun oluşmasında kritik bir öneme sahiptir. Tez çalışmasında, İstanbul gibi çok katmanlı bir metropolde raylı sistemlerin, kentliler için nasıl bir kamusal içsellik sunduğu sorusu ele alınmıştır. Demiryolu ulaşımı, yalnızca bir noktadan diğerine gitmeyi kolaylaştıran bir altyapı değil; aynı zamanda kentsel yaşamın ritmini, sosyal etkileşimleri ve kültürel bağları şekillendiren bir unsurdur. Demiryolları ve demiryolu istasyonları, birer ulaşım aracı olmanın ötesinde, kentlilerin kentle kurduğu sosyal ve kültürel bağların pekiştiği önemli kamusal mekânlar olarak değerlendirilmiştir. Bu bağlamda, Sirkeci-Kazlıçeşme Raylı Sistem Hattı, tarihi yarımada üzerindeki konumu ve kentsel bağlamı ile bu kavramsal çerçevenin incelenmesi için ideal bir örnek olarak ele alınmıştır. Hattın, tarihi sur izleri boyunca uzanması ve İstanbul'un kültürel mirası ile derin bir ilişki içinde olması, onu kentsel bellek açısından zengin bir kamusal alan haline getirmektedir. Çalışmada, hattın üzerindeki sekiz istasyon, kentlilerle olan etkileşimleri, kullanıcı deneyimleri ve kamusal içsellik kriterleri doğrultusunda incelenmiştir. Anketlerle elde edilen veriler ve kullanıcıların geri bildirimleri, bu istasyonların tarihî ve kültürel işlevleri kadar, ulaşım ve sosyal alan sağlama işlevlerini de kapsamlı bir şekilde değerlendirmeyi mümkün kılmıştır. Çalışma, bu hattın gelecekte nasıl daha etkin bir kamusal içsellik sunabileceğine dair öneriler geliştirmiş ve bu önerilerin, yeni tasarlanacak raylı sistem istasyonları için bir kılavuz olarak kullanılabilecektir. Kamusal içsellik kriterleri ışığında yapılan bu değerlendirme, İstanbul'un tarihi raylı sistemlerinin, kent belleği, sosyal etkileşim ve kültürel anlam oluşturma açısından nasıl daha zengin bir kentsel deneyim sunabileceğini göstermeyi amaçlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Kamusal içsellik, Kentli-kent ilişkisi, Sirkeci-Kazlıçeşme Raylı Sistem Hattı, İstanbul