Blok temelli programlama yapılan web sitelerinin göz izleme tekniği ile kullanılabilirlik analizi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BÖTE, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KAAN DİLMEN
Danışman: Serhat Bahadır Kert
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bilgisayarların istediğimiz çıktıları verebilmesi için programlanmaları gerekmektedir. Bunun için yazılım mühendisleri kendi bilgi birikimlerini kullanarak programlamayı kolaylaştırmak için programlama dillerini geliştirmişlerdir. Her yeni programlama dili bir önceki kullanılan dilin zayıflıklarını giderecek yeni metotlar geliştirmektedir. Programlama öğretiminde metin temelli programlama dillerinindeki sintaks (sözdizimi) gibi bazı zorlukların üstesinden gelmek için günümüzde blok temelli programlama dilleri kullanılmaktadır. Bu programlama dilleri kullanıcının metinsel kod yazma eylemlerini hazır görsel blokların içine gömerek, kullanıcıların basit sürükle bırak eylemleri ile programlar, oyunlar, animasyonlar ve insanların yaratıcılığına kalmış daha birçok bilgisayar uygulamasını, en az hata ve en kısa zaman içerisinde yapmalarına olanak sağlamaktadır. Programlama mantığının öğrenilmesinin problem çözme becerilerine katkısından dolayı, programlama öğretiminin ilkokul hatta ana okul düzeylerine kadar indirilmeye çalışılması söz konusudur. Araştırma özel bir okulda öğrenim gören ilk ve orta öğretime giden 14 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma modeli olarak durum çalışması seçilmiş olup, popüler blok temelli programlama sitelerinden bazılarının kullanılabilirlik düzeylerinin ne ölçüde olduğu göz izleme tekniği, ekran kayıtları ve gözlem formları ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda incelenen blok temelli programlama sitelerinin yardım pencerelerinin katılımcıların çoğunluğu tarafından kullanılmadığı gözlemlenmiştir. Code.org sitesinde problemin çözümü için sunulan yardım videosunun Türkçe çeviri ya da Türkçe altyazı desteği olmaması katılımcıların görevi anlamasını zorlaştırmıştır. Scratch sitesinde ise yardım penceresi ekranın sağ tarafında açık olarak gelmekte, göz izleme verilerine göre katılımcılar bu pencereyi görmekte fakat aradıklarını bulamayacaklarını düşündükleri için bu yardım penceresini kullanmamaktadırlar. Google Blockly sitesinde yardım penceresine erişmek için ekranda bir düğme bulunmamaktadır. Ayrıca Google Blockly sitesinin yardım bölümünün bir kısmı erişim engelini olan Wikipedia web sitesine, bir kısmı da Türkçe dil desteği olmayan GitHub sitesine yönlendirilmiş olması, yardım bölümünü katılımcılar için kullanışsız hale getirmektedir. Snap! sitesinde de katılımcıların çoğu yardım penceresine ulaşamamış, ulaşabilen katılımcılar ise Türkçe çeviri olmamasından dolayı yardım penceresini kullanamamışlardır. Katılımcıların Scratch 2.0, Snap! ve Google Blockly sitelerinde görevleri yaparken ihtiyaçları olan doğru kod bloklarını görmelerine rağmen, çok fazla kod bloğu olduğu için görevleri yaparken fazla vakit harcadıkları gözlemlenmiştir. Kod blokları için arama çubuğu olması bu zaman kaybını azaltacağı öngörülmektedir. İç içe yerleştirilmesi gereken kod bloklarında yerleşim yerinin küçük, kod bloğunun büyük olması katılımcıların doğru kod bloğunu seçmekten uzaklaştırdığı görülmüştür. Google Blockly sitesinde renklerin soluk olması dikkat çekiciliği azalttığı katılımcılar tarafından vurgulanmıştır. Araştırmaya dâhil edilen bu blok temelli programlama sitelerinin kullanılabilirlik problemleri analiz edilmiş ve ideal bir blok temelli programlama sitesi için önerilere yer verilmiştir.