PERFORMATIF GIYDIRME CEPHE TASARIMINDA YAPI BILGI MODELLEMESI KULLANIMI
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NAİME USLU GÜÇLÜ
Danışman: Togan Tong
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:1970'lerin sonunda patlak veren petrol krizleri ile doğal kaynakların tükenmesi, küresel ısınma, artan çevre kirlilikleri ve doğanın dengesinin bozulması ile önemi gittikçe artan en önemli başlıklardan bir tanesi "Sürdürülebilirlik" kavramıdır. Gün geçtikçe tüm alanlarda bu probleme çözüm bulmaya ve enerjiyi daha verimli kullanmaya yönelik çalışmalara önem verilmektedir. Karşımıza ilk defa 1987'de çıkan "Sürdürülebilir Mimarlık" kavramının en önemli alt başlığı ise "Performatif Mimarlık" kavramıdır. Daha iyi, daha verimli, daha az enerji harcamayı ve birçok dahayı bir araya getirip optimize etmeye yarayan performatif mimarlık bir optimizasyon sürecidir. Yapı sektörü için enerji, zaman ve kaynak optimizasyonu sağlamada karşımıza çıkan çok önemli bir kavram vardır. Ürünü tasarlamaktan ileri giderek, süreci tasarlayıp, ürünün daha performatif olmasını sağlamaya yönelik atılmış adımlardan en önemlisi Yapı Bilgi Modellemesidir. YBM tasarım sürecinin, tasarımın, tasarının üretilmesinin hatta ürünün bakım ve yıkımının bile tasarlanıp kontrol edildiği bir bütüncül bir kavramdır. Performatif ürün almada, süreci optimize etmede ve verimliliği sağlamada son dönemlerdeki en büyük aktörlerden bir tanesidir. Yapı kabuğu, verimli bir enerji performansı almada ve bir binanın konfor parametrelerine en önemli katkıyı sağlayan elemanlardan bir tanesidir. Fiziksel çevresel faktörlerin kontrolü ve kullanıcıların konforunu artıran tasarım stratejileri tasarım sürecinde göz önünde bulundurulmalıdır. Yüksek performanslı kabuklar, olumsuz dış hava koşullarını engellemeli ve konforlu bir iç ortam sağlamalıdır. Cephe ise bu yapı kabuğunun ön yüzüdür. Bunu sağlarken minimum enerji tüketimi, yer ve iklime uygun tasarım stratejilerinin seçiminde çok önemli faktörlerden biri haline gelmiştir. Bu çalışmada, tasarımcılar için performatif giydirme cephe tasarımında YBM kullanılarak tasarımın tüm aşamalarında kılavuz olacak açık kaynak yaklaşımlı bütünleşik bir performatif cephe tasarım model önerisi yapılmaktadır. Bu sayede tasarımcılar tasarımın erken evrelerinde hiçbir uzmana ihtiyaç duymadan ve yaratıcı süreci kesintiye uğratmadan; cepheyle ilgili enerji verimliliğini sağlayacak önemli kararlar alabilecek, optimizasyonunu gerçekleştirebilecek ve tasarımlarını çıkan verilere göre geliştirebilecektir. Çalışmanın 1. bölümde; literatürde tez konusuyla ilgili yapılan çalışmalar, odak noktaları ve ilişkileri vurgulanarak incelenmekte ve konuyla ilgili alt yapı oluşturulmaktadır. Bu alt yapıya dayanarak; problem tanımı yapılmakta ve tezin amacı ortaya konmaktadır. Daha sonrasında çalışmanın yöntemi hakkında bilgi verilerek, sınırlamalar belirtilerek çalışmanın kapsamı anlatılmaktadır. Sonunda ise hipotezler ortaya konularak bu bölüm bitirilmektedir. Çalışmanın 2. bölümünde; "Performatif" yani "Edimsellik" üzerinden sürdürülebilirlik ve enerji verimliliğinin önemi vurgulanmaktadır. "Performatif Mimarlık" kavramı açıklandıktan sonra performatif cephenin hangi araçlarla oluşturulduğu anlatılmaktadır. Tasarım süreçleri, paydaşlar, ilişkiler ağı, performatif cephe tasarım kriterleri anlatılmaktadır. Tasarım araçları tarihsel süreç içerisinde ele alınıp "El Çizimi" - "CAD " - "YBM " olarak 3 dönemde anlatılmaktadır. Sonrasında ise en güncel ve kabul görmüş tasarım aracı olan "YBM" kavramı ile performatif cephe tasarım süreçleri ve araçları anlatılmaktadır. YBM'de önemli olan kavramlar anlatılarak çalışmanın diğer bölümü için alt yapı oluşturulmaktadır. Daha sonra en çok kullanılan YBM yazılımları ve enerji performans analizleri hakkında bilgiler verilmektedir. İlk YBM projelerinden örnekler incelendikten sonra güncel performatif cephe örnekleri incelenmektedir. Çalışmanın 3. bölümünde; önceki bölümlerden elde edilen bilgiler ışığında performatif giydirme cephe yöntem önerisi oluşturulup, örnek bir ofis bina modülü üzerinde vaka çalışması yapılmaktadır. Bu ofis binasının YBM modeli oluşturulup, Insight enerji performans analizleri yapılmakta ve sonrasında analiz sonuçlarının optimizasyonu yapılmaktadır. Analiz parametresi olarak; konum bilgisi, çevre verisi, LOD seviyesi ve cephe yönü belirlenip, bu parametrelere bağlı analiz sonuçlarının nasıl farklılık gösterdiğini tablolaştırılarak ortaya konmaktadır. Tüm bu çalışmalardan elde edilen verilerle figma ortamında kullanıcı dostu bir arayüz ile kontrol listelerinin ve video anlatımlarının olduğu bütünleşik bir performatif cephe tasarım model önerisi yapılmaktadır. Bu kılavuz tek bir ortamda verilerin ilgili programlardan çekildiği bütünleşik bir kılavuz olarak oluşturulmaktadır. Çalışmanın 4. bölümünde ise; tezin genel sonuçları ve gelecekte yapılacak çalışmalar için öngörüler ele alınmaktadır.