İlköğretim Yapılarında Kapsayıcı Tasarım İçin Bir Kılavuz Önerisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NESLİHAN SAYGILI SESLİKAYA
Danışman: Aslı Sungur
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Toplumda çoğunluktan "farklı" olmak çeşitli zorluklar yaratmaktadır. Farklılıkları olan bireyler gerek insanlar tarafından gerek yapısal çevre nedeniyle dışlanmakta ve kentsel demokratik haklarını kullanmaktan mahrum bırakılmaktadır. Bu haklardan birini oluşturan eğitim hakkının "herkes için" tam ve eşit bir şekilde sağlanması dünyada ve Türkiye' de son yıllarda üzerinde önemle çalışılan bir konu haline gelmiş ve kapsayıcı eğitimin sağlanması öncelikli hedef olarak belirlenmiştir. Kapsayıcı eğitim bağlamında gerçekleştirilen kaynaştırma/bütünleştirme uygulamaları genel olarak toplumda eğitimleri konusunda hiçbir katkı sağlanamayacağı düşüncesi yerleşmiş grup olan zihinsel farklı bireylerin de herkes gibi eğitime dahil olabildiği uygulamaları oluşturmaktadır. Kapsayıcı eğitimin gerekliliklerinden biri olan kapsayıcı tasarım konusunda mimarlara büyük sorumluluklar düşmektedir. Bu önemli konuda Türkiye'de yapılmış araştırmaların az olması nedeniyle bu çalışma ilköğretim yapılarında "kapsayıcı tasarım" hedefleyen mimarlara veri oluşturmak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Tasarımları sürecinde çalışmalarına katkı sağlayacak, Türkiye'de bu konuda incelenen çalışmalarda bulunmayan özgün bir kontrol listesi oluşturularak literatüre katkı sağlamak hedeflenmektedir. Tezin yöntemini literatür araştırması, yerinde gözlem, kontrol listesi oluşturulması, yerinde form doldurulması oluşturmaktadır. Tezin ilk bölümünde literatür özeti, tezin amacı, yöntemi, kapsamı ve orijinal katkılara yer verilmektedir. İkinci bölümde mimarlık ve demokrasi ilişkisi sorgulanmakta ve kentsel demokratik haklara yer verilerek mimarların demokrasi bağlamında sorumlulukları incelenmektedir. Üçüncü bölümde farklı insanlık hallerinden biri olarak zihinsel engellilik hali anlatılmakta, gelişim özelliklerine, gereksinmelerine, sınıflandırılmasına ve eğitimlerine yer verilmektedir. Dördüncü bölümde kapsayıcı eğitim anlayışı aktarılırken ABD, İngiltere, Almanya'da ve Türkiye'de kapsayıcı eğitimin durumları irdelenmektedir. Kaynaştırma ve bütünleştirme uygulaması, modelleri ve kriterleri incelenmektedir. Beşinci bölümde dünyadan ve Türkiye'den kapsayıcı "iyi" örnek okullar aktarılmaktadır. Altıncı bölümde tüm bu örnek okul inceleme ve gözlemleri, literatür araştırmaları sonucunda kapsayıcı ilköğretim mekanları için özgün bir kontrol listesi oluşturulup İstanbul ilinde denenmekte ve tasarım kılavuzu oluşturularak son bölümde sonuçlardan bahsedilmektedir. Anahtar Kelimeler: Kapsayıcı tasarım, zihinsel farklılıklar, ilköğretim yapıları, kaynaştırma eğitimi, kentli hakları