Öğrencileştirme sürecinin erzurum kent merkezi üzerine etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DOĞUŞCAN ÖZTAŞ
Danışman: Tolga İslam
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:21. yy ile birlikte yükseköğretime katılımın artması, küresel ölçekte öğrenci hareketliliğinin hız kazanmasına sebep olmuş ve birçok kenti öğrenci göçleriyle karşı karşıya bırakmıştır. Kente geçici bir süreliğine gelen öğrenciler, zamanla sürekli ve dinamik talepleri ile önemli bir tüketici sınıf haline gelmiştir. Bu durum öğrencilerin kümelendikleri bölgelerde, konut pazarının ve hizmetler sektörünün öğrencilerin ihtiyaçları ve talepleri doğrultusunda yeniden üretilmesine sebep olmaktadır. Kentte ekonomik, sosyal, kültürel ve fiziksel değişimlere yol açan süreç, aynı zamanda, yerel sakinlerin bir bölümünün yerinden edilmesine de neden olmaktadır. Darren Smith'in 2002 yılında öğrencileştirme (studentification) olarak kavramsallaştırdığı süreç, bu nedenle, bir soylulaştırma formu olarak görülmektedir. Bu tez çalışmasında, öğrencileştirme sürecinin mahalle ölçeğinde yarattığı etkilerin analizi ve öğrencilerin öğrencileştirme eksenli toplumsal dönüşümdeki rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda, öğrencileştirme sürecinin, geleneksel normlarda bir kırılmaya sebep olarak özgürleştirme etkisi yarattığı savunulmaktadır. Bu amaç doğrultusunda; Türkiye toplumunda muhafazakâr bir kent olarak kabul edilen Erzurum'da bulunan iki üniversite (Türkiye'nin en köklü ve en fazla yükseköğretim öğrencisi barındıran üniversitelerinden biri olan Atatürk Üniversitesi ile 2010 yılında açılan ve Doğu Anadolu Bölgesi'nin tek teknik üniversitesi konumunda olan Erzurum Teknik Üniversitesi) arasında konumlanmış Terminal Mahallesi çalışma alanı olarak seçilmiştir. Çalışma kapsamında öğrenciler ve diğer kesimlerle (yerel sakinler, işletme sahipleri, emlakçılar, karar alma süreçlerindeki etkin aktörler) yüzyüze yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Bununla birlikte TÜİK, ÖSYM ve emlak değerleri gibi nicel verilerden de faydalanılmıştır. Terminal Mahallesi, son 10 yılda, öğrenci yoğunluğunda, kafe sayılarında ve emlak değerlerinde yaşanan artışlar sonucu bir dönüşüm sürecine girmiştir. Bu süreç aynı zamanda yerel sakinlerin bir kısmının yerinden edilmesine de yol açmıştır. Görüşmelerden elde edilen sonuçlara göre Terminal "mahalle baskısının" kısmen kırıldığı, farklı kesimlerin özgürce sosyalleşebildiği nispeten güvenli bir kamusal alan deneyimi sunan bir yer haline gelmiştir. Bu bağlamda öğrenciler, kültürel dönüşümü tetikleyecek olan marjinal sınıfları –yeterli düzeyde- barındırmayan Anadolu kentlerinde, toplumsal dönüşümün öncüleri haline gelmektedir.