Tarihi kentlerin kentsel canlılık açısından irdelenmesi: Tarihi Yarımada örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞULE ERDEM ALTUN
Danışman: Elif Örnek
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kentlerin tarihi ve özgün dokuları, geçmişten günümüze kadar yaşayan insanların tüm topluma bıraktığı eserlerdir. Bu dokuların önemini kavrayan uluslar geçmişten gelen kimliklerini koruyarak geleceğe aktarmışlardır. Önemini kavrayamayan uluslar ise benliklerini yitirerek eşsiz özelliklerini kaybetmişlerdir. Bu nedenle eski ve yeni kent bütünlüğü sağlanarak kentlerin tarihi ve özgün dokularını tanımak, anlamak, koruyarak geleceğe aktarmak önemlidir. Tarihi kentler, geçmişte barınma ve çalışma alanlarının bir arada bulunduğu, toplumun sosyal ve ekonomik yapısının canlılık, hareketlilik ve çeşitlilik kavramlarıyla ifade edilebileceği; kentin gelişim süreci ile birlikte günümüzde merkezi bölgelerde kalan özgün kent parçalarıdır. İşlevsel, niteliksel ve kültürel anlamda oldukça zengin durumda olan bu mekânların korunması, yaşatılması ve gelecek nesillere sürdürülebilirlik ilkeleri doğrultusunda aktarılması önemlidir. Günümüzde Tarihi Yarımada, çeşitli plan ve politikalar, değişen tüketim alışkanlıkları, eskime, yerli kullanıcıların alandan uzaklaşması ve mekânda aidiyet ile sahiplik duygusunun neredeyse yok olması sonucu değişmiştir. Değişim, alanın gerek sosyoekonomik yapısında gerekse fizik mekânında gerçekleşerek kentsel canlılığa etki etmiştir. Bu doğrultuda eskiden canlı, çeşitli ve kullanımı özgün olan Tarihi Yarımada'nın bazı bölgeleri giderek köhnemiş, ıssızlaşmış, cansız bir hâl almıştır. Hareketin olmadığı, temel insani ilişkilerin yer almadığı, eylemlerin bulunmadığı bu cansız bölgelerde mekânı terk eden kullanıcıların üstüne, mekâna ziyarete gelen kullanıcıların da talebinin zamanla yok olacağı düşünülmektedir. İnsana özgü olan temasın, ekonomik ve sosyal aktivitenin gerçekleşmediği bir mekânda ise yaşayan canlı bir kentten söz etmek mümkün değildir. Çalışma ile literatürde tanımlanan ve çeşitlenen kentsel canlılık bileşenlerini, tarihi kentler için Tarihi Yarımada örneğinde ortaya koyarak yorumlamak amaçlanmaktadır. Gece ve gündüz canlılığı birbirinden farklı olan Tarihi Yarımada'nın canlılığı çalışma kapsamında mekânda yaşayan insanlar üzerinden gece nüfusu odağa alınarak değerlendirilmiş olup, yapılan analizler ve araştırmalar sonucunda Tarihi Yarımada'nın canlılığını yitirdiği bölgelerin yitirilme nedenleri tartışılarak tarihi kentler için genelleme yapılmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Tarihi kent, kentsel canlılık, tarihi kentlerde canlılık, Tarihi Yarımada