II. Meşrutiyet Dönemi’nde İstanbul’da Çalışan Mimarlar
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEKSELİNA GECECİ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Hande Düzgün Bekdaş
Eş Danışman: Nuran Kara Pilehvarian
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İttihad ve Terakki Cemiyeti'nin girişimleriyle 23 Temmuz 1908'de ilan edilen II. Meşrutiyet, Osmanlı devlet yapısında büyük değişimlere sebep olmuştur. Bu değişimler kültürel alanda da etkisini göstererek, dönemin mimarlık anlayışına yön vermiştir. II. Meşrutiyet'in ilanıyla birlikte oluşan hürriyet düşüncesinin etkisiyle birçok alanda görülen cemiyetleşme girişimlerine, Osmanlı mühendis ve mimarlarının da katıldığı görülmektedir. Osmanlı Mühendis ve Mimar Cemiyeti bu anlamda bir ilk olup, sonrasında kurulacak olan Association des Architectes et Ingénieurs en Turquie, Association Ottomane des Architectes et Ouvriers, Türk Yüksek Mimarlar Birliği gibi cemiyetlere öncülük etmiştir. Cemiyetlerin, Osmanlı Mühendis ve Mimar Cemiyeti Mecmuası, Génie Civil Ottoman, Zeitschrift für Technik und Industrie in der Turkei gibi mimarlık ve mühendislik konularındaki yayın çalışmaları, dönemin meslek eğitimi, yap teknolojisi, mimarlık ve mühendislik alanındaki gelişmeler hakkında bilgi edinmemizi sağlamaktadır. XIX. yüzyıl sonunda Osmanlı siyasi hayatında ortaya çıkmaya başlayan Türkçülük düşüncesi, İttihad ve Terakki Cemiyeti'nin Osmanlı siyasi hayatında etkin olduğu dönemde önem kazanmış ve dönemin mimarlık ortamını etkilemiştir. XIX. yüzyılda faaliyet gösteren yabancı mimarların yerini XX. yüzyılda Vedad Bey, Kemaleddin Bey, Ali Talat Bey ve Nihad Bey gibi Türk mimarları almış ve Türk mimarları hem devlet kurumlarında hem de serbest mimarlık ortamında yapı üretimine katılmışlardır. Bu dönemde Evkaf Nezareti Türk mimarlarının istihdam edildiği bir kurum olarak karşımıza çıkmaktadır. II. Meşrutiyet Dönemi'nde savaş ve tüm siyasi çalkantılara rağmen yapı üretimi sekteye uğrasa da varlığını sürdürmüştür. Bu dönemde Osmanlı Devleti'nde yapı üretiminin en yoğun olduğu İstanbul'da, çok sayıda Türk, gayrimüslim ve yabancı mimar etkinlik göstermiştir. İstanbul'da faaliyet göstermiş mimarlar tespit edilirken dönemin mimarlık dergilerinden, Osmanlı Mühendis ve Mimar Cemiyeti heyet raporlarından, Türk Yüksek Mimarlar Birliği kayıtlarından ve Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi'nde bulunan sicil dosyalarından yararlanılmıştır.