Behiç Ak'ın çocuk kitaplarındaki eğitici iletiler üzerine bir araştırma
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkçe Eğitimi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEVDE NUR ÖREN
Danışman: Neslihan Karakuş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çocuk edebiyatı ürünlerinde; bilgi, değer, tutum ve davranışları kapsayan eğitici iletiler bulunmaktadır. Bu iletiler sayesinde çocuklara doğrudan ya da örtük bir şekilde çeşitli mesajlar verilir. Bu mesajlar, çocukların zihinlerinde yer edinir ve hayat boyunca karşılaştıkları olay ve durumlara yaklaşımlarını etkiler. Bu çalışmada, eğitici iletilerin; çocukların kişilik gelişimine, kültürel birikimine ve toplumsallaşmasına etkisinden hareketle Behiç Ak'ın çocuk kitaplarındaki eğitici iletiler incelenmiştir. Yazarın "Gülümseten Öyküler" adı altında topladığı 10 hikâye ile sınırlandırılan araştırmada durum çalışması desenlerinden iç içe geçmiş tek durum deseni kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak doküman incelemesi kullanılıp hikâyeler dikkatle okunmuş ve iletiler bulunmuştur. Betimsel analizle özetlenip örneklenen iletiler, içerik analiziyle sınıflandırılarak bağlantıları doğrultusunda üst kategoriler altında toplanmıştır. Bu üst kategoriler; kişisel gelişimi destekleyen iletiler, sosyal gelişimi destekleyen iletiler, millî-manevi gelişimi destekleyen iletiler, çevre bilincini geliştirmeye yönelik iletiler ve hayvan sevgisini destekleyen iletiler olarak belirlenmiştir. Ayrıca, belirlenen eğitici iletilerin tekrar sıklığı ve oranları tablolarla gösterilmiştir. Çalışma bağlamında incelenen hikâyelerde, yazarın çevre ve hayvanlar üzerinde sıklıkla durduğu görülmüştür. Bu sebeple, çevre bilincini geliştirmeye yönelik iletiler ve hayvan sevgisini destekleyen iletiler ayrı ayrı üst kategori olarak değerlendirilmiştir. Behiç Ak, hayvanlara ve çevreye dikkat çekerek muhatabı olan çocuklara bu konularda farkındalık ve duyarlılık kazandırmaktadır. Çalışmanın inceleme nesneleri olan "Gülümseten Öyküler" her yaştan okurun ilgisini çekebilecek nitelikte olsa da hedef kitlesi ortaokul öğrencileridir. Aileler, öğretmenler ve akademik çalışma yapanlar; yazarın eserleri hakkında bilgi edinmek, belli bir amaç doğrultusunda kitap seçmek, çocukların belirtilen kategorilerdeki gelişimlerini desteklemek ve benzer araştırmalarda yararlanmak için bu çalışmayı inceleyebilirler. Çalışmanın özellikle, çocuklara çevre ve hayvanlarla ilgili duyarlılık kazandırmayı amaçlayan ebeveynler ile öğretmenlere yol göstereceği düşünülmektedir.