Güçlenme ve sömürü ikileminde ücretsiz tarım işçisinden sanayi işçisine dönüşen kadınlar: Sakarya, Geyve Pamukova örneği

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: REYCAN ÇETİN YILMAZ

Danışman: Asuman Türkün

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın amacı, kırda tarım dışı istihdam yaratma politikalarının kırsal kadınların gündelik yaşamı üzerindeki dönüştürücü etkisini Sakarya'nın Geyve ve Pamukova ilçelerinde yaşayan fabrika işçisi kadınlar örneğinde keşfetmektir. Kadın emeğinin kırda ücretsiz olarak kullanılmasının ataerkil değerlerle pekiştirildiği ve kapitalizmin yeni üretim biçimlerinde bu ataerkil değerleri kullanarak kadın emeğini sömürmeye devam ettiği Marksist feministler tarafından sıklıkla dile getirilmektedir. Bu araştırmada ise kapitalizm ve ataerkinin ortaklığının kadın emeği üzerindeki baskısı inkar edilmeksizin kadınların bu süreç içinde aktif birer aktör olarak rollerini teslim etmek amaçlanmaktadır. Bu çerçevede işçi kadınların gündelik yaşamlarının emeklerinin ücretlendirilmesiyle nasıl değiştiği ve ücretli istihdama katılmanın ataerkil pazarlıkta nasıl bir koz sağladığı görünür kılınmaya çalışılmıştır. Çalışmanın temel kavramları emek, gündelik yaşam ve ataerkil pazarlık kavramlarıdır. Tüm bu kavramlar toplumsal cinsiyet rolleri ile ilişkilendirilerek feminist bir bakışla yorumlanmıştır. Feminist etnografik bir çalışma olarak tasarlanan araştırma Geyve ve Pamukova ilçelerinde yer alan iki fabrikada çalışan ve bu ilçelerde yaşayan mavi yakalı kadınların deneyimlerine odaklanılmıştır. Toplamda 21 kadınla yapılan derinlemesine görüşmeler, çalışmanın esas veri setini oluşturmaktadır. Bu veriler doğrultusunda kadın emeğinin ücretlendirilmesinin kadınların güçlenmesinde etkili olduğu ancak güçlenmenin önünde ataerkil değerlerin sebep olduğu bir dizi engel olduğu keşfedilmiştir. Kadınların bu engelleri aşmada kullandığı stratejiler, aşamadıkları engeller, aşmak için verdikleri tavizler ortaya koyarak güçlenme için ideale yakın bir ortamın nasıl olabileceği tartışılmıştır.