Ovaryum kanserinde potansiyel antikanser ajanların diferansiyel gen ekspresyonu ve in vitro antitümör etkilerinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Moleküler Biyoloji Ve Genetik Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYSU EKER
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Banu Mansuroğlu
Eş Danışman: Burcu Türkoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:En ölümcül jinekolojik kanser türü olarak kabul edilen yumurtalık kanserinin genel tedavi yöntemleri cerrahi ve kemoterapidir. Sinyal yollarındaki değişimler, tümör mikroçevresindeki düzenlemeler, ilaç direnci ve nüks gibi sebeplerle hastaların sağkalım oranında iyileşme görülmemektedir. PI3K-AKT-mTOR sinyal yolu, hücre sağkalımı ve tümör progresyonunda merkezi bir rol oynamakta; bağışıklık hücrelerinin aktivitesinin düzenlenmesi, anjiyogenez ve tümör mikroçevresiyle etkileşimler yoluyla over kanseri patogenezine birçok mekanizma üzerinden katkıda bulunmaktadır. Mevcut tedavi yöntemlerinin etkinliğindeki sınırlamalar, yeni ilaç adaylarının araştırılmasını, farklı mekanizmaları hedefleyen ilaç kombinasyonlarının geliştirilmesini önemli kılmaktadır. Bu doğrultuda, doğal kaynaklı bileşiklerin yanı sıra farklı hastalıklar için onaylanmış ilaçların over kanserine karşı yeniden değerlendirilmesi, öne çıkan tedavi stratejileri arasında yer almaktadır. Onaylı bir ilaç olan Pirfenidon, idiopatik pulmoner fibrozis tedavisinde kullanılmakta olup, son yıllarda antitümör potansiyeliyle de dikkat çekmektedir. Bu bileşik, TGF-β sinyal yolunun inhibisyonu, glikoliz ve epitelyal mezenkimal geçişin baskılanması, kaspaz aracılı apoptozun indüklenmesi ve vasküler endotelyal büyüme faktörü sekresyonunun azaltılması gibi mekanizmalarla tümör progresyonunu inhibe edebilmektedir. Bu biyolojik mekanizmalar, over kanserinde tümör hücrelerinin invazyonu, metastazı, proliferasyonu ve ilaç direnci ile yakından ilişkilidir. Marine kaynaklı doğal bir bileşik olan metilhidrokinonun ise özellikle AKT sinyal yolunu hedefleyerek antianjiyojenik etkiler gösterdiği bildirilmiştir. Bu çalışma kapsamında yapılan ön biyoinformatik analizler ile PI3K-AKT-mTOR sinyal yolunun ifadesinin over kanserinde artmış olduğu gösterilmiş ve moleküler docking çalışmalarıyla Pirfenidon ve metilhidrokinonun bu yoldaki proteinler ile olası etkileşimleri incelenmiştir. Docking sonuçları, her iki bileşiğin de PI3K-AKT-mTOR yolunda etkileşim gösterme potansiyeline sahip olduğunu göstermiştir. Yapılan literatür araştırmaları ve biyoinformatik ön analizler doğrultusunda, onaylı bir ilaç olan Pirfenidon ile doğal kaynaklı bir bileşik olan metilhidrokinonun ve bu etken maddelerin ikili kombinasyonunun yumurtalık kanserine yönelik antikanser potansiyeli değerlendirilmiştir. Pirfenidon, metilhidrokinon ve ikili kombinasyon uygulaması ile sitotoksik dozlar belirlenmiş, sinerjik etki dozları tespit edilmiştir. Hücre sağkalımına yönelik etkinin değerlendirilmesi amacıyla koloni oluşturma deneyleri gerçekleştirilmiştir. Pirfenidon, metilhidrokinon ve ikili kombinasyon uygulamasının apoptotik aktivite üzerine etkisi, Annexin V-FITC Erken Apoptoz Tespit Kiti ile belirlenmiştir.