Türkiye'nin karbondioksit emisyonu tahmininde farklı göstergelere dayalı alternatif modellerin karşılaştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE ÇİMEN
Danışman: Ebru Akkaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Küresel ısınma sera gazlarının da etkisiyle yeryüzünün ve denizlerin ısınması olarak bilinmektedir. Küresel ısınmanın en temel sebeplerinden olan sera gazlarından biri de karbondioksit (CO2) gazıdır. Günümüzde sanayi ve teknolojinin gelişmesiyle beraber CO2 gazı salınımı artmaktadır. Fosil yakıt kullanımı, nüfus artışı, gelir seviyesinin artışı ve buna bağlı olarak enerji tüketimi ve ihtiyaçların artması, yeşil alanların azalması gibi etkenlerden dolayı CO2 gazı emisyonu çok daha önemli bir seviyeye gelmiştir. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre ülkemizdeki 2018 yılında sera gazı emisyonu 475.1 milyon ton civarındadır. Gelişmişlik seviyesindeki artış ile birlikte sera gazı emisyonlarının da artması beklenmektedir. İleriye yönelik olarak alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi ve kontrolün sağlanması amacıyla projeksiyonlar yapmak önem arz etmektedir. Bu çalışma ile Türkiye'de CO2 gazı emisyonunun tahmininde farklı modellerin geliştirilmesi hedeflenmiştir. Küresel bir sorun haline gelen CO2 gazı emisyonu için yürütülen birçok çalışma literatürde mevcuttur. Yapılan çalışmaların bir kısmı tahmin modellemesine dayalıdır ve gelecek yıllar için senaryolar içermektedir. Bu gelecek yıllarda Dünya çapında çevresel zararların önlenmesi, eğer önlenemiyorsa azaltılması amacıyla alınan önlemlerin başlangıcıdır. Konu hakkında elde edilen veri setlerinin özelliklerine göre tahmin metotları geliştirilmiştir. Bu çalışmada Türkiye'nin 2030 yılına kadar olan CO2 gazı emisyonunu tahmin eden modellerin üretilmesi hedeflenmiştir. Çalışma kapsamında destek vektör makineleri, Bayesian Ridge, lineer regresyon ve sinir ağları yöntemleri kullanılmıştır. Modellemede kullanılan veri setleri olarak, emisyonu etkileyebilecek GSYH, nüfus, konut ve ticari alanlardan kaynaklanan CO2 emisyonu, ulaşımdan kaynaklanan yakıt tüketimi, elektrik ve ısı üretimi, elektrik tüketimi ve ülkelerin gelişmişlik seviyeleri değişkenleri kullanılmıştır. Sonuçlar incelendiğinde, en başarılı model olarak bulunan çoklu lineer regresyona göre Türkiye'deki 2030 yılı CO2 gazı emisyonu değeri yaklaşık olarak 546,476 kt olarak tahmin edilmiştir. Bu çalışma sonucunda elde edilen bulgular incelendiğinde, literatürde CO2 gazı emisyonu tahmin modellemesiyle ilgili daha önceden çalışılmamış modeller kullanıldığı gözlenmiştir. Türkiye ölçekli olarak bakıldığında hem daha önceden kullanılmayan veriler, hem de daha önceden çalışılmamış modellerin literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir.