ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME YÖNTEMLERİ İLE YEREL SEÇİM ADAY BELİRLEME SÜRECİ ÜZERİNE BİR MODEL ÖNERİSİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, İstatistik Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Tuğçe GENÇ
Danışman: Ersoy Öz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Seçim dönemlerinde siyasi partilerin aday belirleme süreçleri son derece önemli olup, mahalli idarelerde kendilerini seçmene karşı temsil ve hizmet edebilecek nitelikte adaylar belirlenmesi karmaşık ve ciddi bir süreci beraberinde getirmektedir. Bu süreç genellikle siyasi bakış açısı ile yapılmakla birlikte son yıllarda bilimsel yaklaşımlar da dikkate alınmaktadır. Bu çalışmada çok kriterli karar verme (ÇKKV) yöntemleri kullanılarak İstanbul'da üç ilçe için 31 Mart 2019 yerel seçimlerinde partilerin ilçe belediye başkan adaylarını belirleme süreçlerine yönelik bir model önerisi yapılacaktır. Çalışmada, İstanbul'un üç ilçesi (İlçe 1, İlçe 2 ve İlçe 3) kullanılmıştır. Her üç ilçe birbirinden bağımsız olarak değerlendirilmiştir. Bu çalışmadaki amaç, 31 Mart 2019 yerel seçimlerinde ilçede belediye başkanı aday adayı olarak düşünülen kişiler arasından aday adayı olarak gösterildiği ilçe için en uygun belediye başkan adayını belirlemektir. Bu nedenle aynı partiye mensup olan bu aday adaylarının aday gösterildiği ilçede hangisinin seçmen gözünde en uygun aday olduğunu belirlemek için ÇKKV yöntemlerinden AHP (Analitik Hiyerarşi Prosesi), TOPSIS (Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution) ve ELECTRE I (Elimination et Choix Traduisant La Realite - Elimination and Choice Translating Reality) ile değerlendirilmeler yapılmıştır. AHP, TOPSIS ve ELECTRE I yöntemlerinde kullanılacak olan kıyaslamalar ve aday adaylarının özelliklerine ait değerlendirmeler alanında uzman kişilerden, siyasetçilerden ve akademisyen görüşlerinden elde edilmiştir. Çalışmada üç ilçe için aday adayı olarak düşünülen kişiler arasından hangisinin aday adayı olarak gösterildiği ilçede en uygun aday olabileceği tahmin edilmiştir. Değerlendirmelerde seçmen nezdinde önemli olduğu düşünülen kriterler baz alınmıştır. Bu kriterler, adayların belediyecilik ile ilgili bilgisi ve potansiyeli, kente verebileceği destek, adayın kişisel ve siyasal özelliği, sosyalliği ve hitabetidir. Uygulamanın ilk aşamasında AHP yöntemi ile kriterlerin ağırlıkları belirlenmiştir. Her üç ilçe için farklı ağırlıklara sahip kriterler elde edilmiştir. Yani üç ilçenin de farklı seçmen profiline sahip olduğu görülmüştür. İkinci aşamada bu ağırlıklar AHP, TOPSIS ve ELECTRE I yönteminde kullanılarak aday adaylarının seçimine ve sıralamasına ait analizlere yer verilmiştir. Ayrıca TOPSIS ve ELECTRE I yöntemlerinde AHP'den elde edilen ağırlıklar dışlanarak kriterlere eşit ağırlıklar verilmiş ve analizler bu şekilde tekrarlanmıştır. Bu çalışma, araştırmaya dahil olan partinin tercih ettiği aday topluma ilan edilmeden önce yapılmıştır. Siyasi parti tercihini açıkladıktan sonra araştırmadan elde edilen sonuçlar karşılaştırıldığında başarılı sonuçlar elde edildiği gözlenmiştir. Her üç ilçe için çalışmada ilk sırada yer alan adayların partinin ilçe belediye başkanı olarak gösterildiği kişiler olduğu görülmüştür. Siyasi partilerin aday belirleme süreçleri her ne kadar siyasi hiyerarşi ile yapılıyor olsa da bu çalışma, çok kriterli karar verme yöntemlerinin kullanılması ile başarılı sonuçlar elde edilebileceğini göstermektedir.