Hakasların Altın Çüs ve Altın Arığ Destanlarına Arketipsel Sembolik Bir Yaklaşım
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Böl., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Mehmet Beyazit
Danışman: Meriç Harmancı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türk dünyası coğrafyasında yaratılmış pek çok edebi türden biri olan destanlar, Hakas Türklerinin oluşturduğu edebi külliyat içinde de önemli bir yer tutar. Toplumların mitik alt yapıları, kültürel kodları, geçirmiş oldukları sosyal ve tarihsel deneyimler gibi pek çok unsuru bünyesinde barındıran destanlar, toplumların kahraman algılarını da ortaya koyan halk anlatılarıdır. Destanlardaki olayları çözümlemek, kahramanları tanımak o destanın yaratıldığı toplumu tanımak, anlamak ve geçmiş deneyimlerine, düşünce yapılarına, arkaik kültürlerine ait fikir sahibi olmak açısından önem taşımaktadır. Destan anlatılarında yer alan kahramanlar, insanın bir birey olma süreçlerini arka planda olağanüstü hikayelerle anlatan yapılardır. Bu çalışmanın konusu olan "Altın Çüs" ve "Altın Arığ" destanları Hakas destan külliyatına ait destanlardır. Bu çalışmada "Altın Çüs" ve "Altın Arığ" destanları analitik psikoloji yöntemi ile arketipsel ve sembolik olarak incelenmiş, bu destanların arketipler ve semboller açısından zengin bir değer ihtiva ettiği tespit edilmiştir. Çalışma üç ana bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın giriş bölümünde destanlar hakkında genel bilgi verildikten sonra Hakaslar, tarihçeleri, destan gelenekleri ve Hakas destan geleneği üzerine yapılan çalışmalar ile ilgili bilgilere yer verilmiştir. İkinci bölümde psikolojinin tarihçesi; incelenecek destanların yöntemi olan analitik psikoloji, arketipler ve kuramı ortaya atan Carl Gustav Jung'a yer verilmiştir. Üçüncü bölümde ise Altın Çüs ve Altın Arığ destanlarının arketipsel incelemelerine yer verilmiştir. Çalışmanın sonuç bölümünde de elde edilen sonuçlar ve değerlendirmeler sunulmuştur.