Müziğin Bulanık Mantıkta Uygulamaları

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MATEMATİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: YUSUF YEŞİLYURT

Danışman: Serkan Onar

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, müzikte belirsizlik içeren unsurların daha anlaşılır ve sistematik biçimde analiz edilmesine olanak tanıyan bulanık mantık temelli yöntemlerin uygulanabilirliği araştırılmıştır. Araştırmanın temel amacı, özellikle Türk makam müziği bağlamında, müzikal yapının nicel olarak yorumlanmasını sağlamak ve sezgisel temelli kararların yerini alabilecek güvenilir modeller geliştirmektir. Bu doğrultuda, perde (frekans), ses şiddeti ve zaman olmak üzere üç girdi değişkeni ile kaliteyi temsil eden bir çıktı değişkeni tanımlanarak MATLAB ortamında bulanık mantık sistemi tasarlanmıştır. Kullanılan veri seti, geleneksel Türk müziğine ait eserlerden elde edilen örneklerden oluşturulmuştur. Veriler, karar ve güçlü perdelerle frekans uzaklıkları temel alınarak makam ve seyir tespitine yönelik olarak analiz edilmiştir. Çalışmada üç farklı yöntem karşılaştırmalı olarak kullanılmıştır: SPSS ortamında yürütülen istatistiksel analizler, yapay sinir ağları (YSA) ve adaptif bulanık çıkarım sistemi (ANFIS). Yapılan modellemeler sonucunda, doğru sınıflandırma ve tahminlemede yüksek başarı oranları elde edilmiş; böylece geliştirilen yöntemlerin hem teorik hem de pratik düzeyde müzik analizinde uygulanabilir olduğu ortaya konmuştur. Bu sonuçlar, müzikal yapıları nicel verilerle yorumlamaya yönelik çalışmalara önemli katkılar sunmaktadır.