Kentlerde Gündüz ve Gece Temsili
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DÜRİYE DİLAN ÖNER
Danışman: Esin Özlem Aktuğlu Aktan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Günümüzde kent deneyimi, yalnızca fiziksel mekânlarla kurulan ilişkilerle sınırlı kalmayıp, dijital platformlarda paylaşılan görseller aracılığıyla da yeniden şekillenmektedir. Bireysel algının görsel anlatımla birleştiği ve paylaşma kültürünün dönüştüğü çağımızda, kent algısı ve temsili günün farklı zaman dilimlerinde dahi değişim göstermektedir. Bu bağlamda, kullanıcıların kentle kurduğu deneyimin günün farklı saatlerine göre değişmesinden ve bu değişimin kent temsilini dönüştürmesinden hareketle, bu tezde kent temsilinin zaman bağlamındaki dönüşümü incelenmiştir. Özellikle gece temsili söz konusu olduğunda, bu algının biçimlenmesinde temel belirleyici unsur aydınlatmadır. Dolayısıyla, gece temsilini kapsamlı biçimde açıklayabilmek için ilgili aydınlatma tipolojilerinin de ele alınması gerekmektedir. Bu doğrultuda, "Kentin gece ve gündüz temsilleri arasındaki farklılıklar, aydınlatma tipolojileri bağlamında nasıl açıklanabilir?" sorusu temel araştırma sorusu olarak belirlenmiştir. Kentlerde gece ve gündüz saatlerinde değişen algı ve buna bağlı olarak değişen kent temsilinin devamında bu değişimin aydınlatma tipolojileri ile ilişkisinin belirlenmesi ve açıklanması çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Yeni ve kamuya açık bir Instagram hesabı üzerinden elde edilen ve kullanıcılar tarafından oluşturulan Instagram temelli görsel içeriğe dayalı dijital veriler, çalışmanın veri setini oluşturmuştur. Örnek alan olarak, 2024 yılında yayımlanan Sosyal Medya Endeksi (Titan Travel,2024) raporunda yayınlanan ilk 10 kent kabul edilmiştir. Veri kullanımında belirli sınırlamalar yapılmış olup yalnızca gündüz ve geceye ait fotoğraf içeriklerine odaklanılmıştır. Bu çerçevede, dijital temsillerin sunduğu veriler aracılığıyla yapılan analizler sonucunda, farklı zaman dilimlerinde algılanan kent temsili kavramı gece temsilinin oluşmasında temel kriter olan aydınlatma kavramı ile değerlendirilmiştir. "Gece temsillerinde belirli kentsel aydınlatma tipolojisi baskındır; kentlerde gece temsili yoğunluklu olarak anıtsal-simge yapı aydınlatması yöntemleri ile vurgulanmış işaret ögelerinde üretilir" hipotezi koşullu olarak sağlanmıştır. Tez kapsamında Instagram verilerinin sunduğu potansiyel kullanılarak gündüz ve gece temsil farkının sayısal ve kavramsal boyutları ifade edilmiştir.