Park as urban public space: A case study in Zeytinburnu Seyitnizam Parkı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İnsan ve Toplum Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: FATMA DİLŞAD OKÇU BAYBAŞ
Danışman: Ayşegül Baykan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Son zamanlarda İstanbul'da parklar şehir planlamasında önemli bir yer teşkil etmektedir. Parklar doğaya kaçış yeri, rahatlamak için bir alan, çocuklar için oyun alanı ve sosyalleşme yeri olarak şehrin önemli kamusal alanlarındandır. Mahalle parkı ise, yabancılara tanışma ve değişik sosyal gruplara kaynaşma olanağı tanıyan kentin ayrılamaz bir sosyal unsurudur. Bu çalışma, parkı hem kentsel planlama, kontrol ve düzenlemenin öznesi olarak, hem de tartışılan, değişen ve yeniden üretilen bir mekan olarak ele alacaktır. Foucalt'nun da belirttiği üzere, mekan ancak mekan-birey ilişkisi, mekanın içindeki unsurlarla olan ilişkisi ve bu farklı unsurların getirdiği anlamlar bağlamında ele alınabilir. Kentsel açık yeşil alanlar, ilkel toplumlardan modern dünyaya kadar dini anlamlar, siyasi güç sembolleri, sakin ve huzur verici alanlar, şehir sakinlerinin fiziksel ve psikolojik sağlığına iyi gelen alanlar olarak çok farklı anlamlar taşımışlardır. Bu nedenle, şehir parkına geniş bir bakış açısıyla bakabilmek için, parkı bir kamusal alan olarak, kamusal alanın tarihsel incelemesi ışığında değerlendirmek gereklidir. Bu tarihsel bakış açısı sayesinde, kamusal mekanın tarih içindeki işlevleri ve anlamlandırılmaları ve kamusal mekanın kentsel açık yeşil alanlara dönüşümü incelenmiş, böylelikle parkı bir kamusal mekan olarak geniş bir kapsamda değerlendirmek mümkün olmuştur. Ortaçağ, erken modern dönem ve modern dönem park ve bahçe literatür taraması parkların tarih içindeki sosyal işlevlerine ışık tutması açısından yol gösterici olmuştur. Bununla birlikte, erişilebilirlik, kamusal alan, kent hakkı tartışmaları ele alınarak Zeytinburnu Seyitnizam parkının fonksiyonları ve kamusallığı tartışılmıştır. Alan araştırması için Zeytinburnunda Seyitnizam parkı seçilmiştir. Zeytinburnu son zamanlarda Suriyeli göçmenlerin, öncesinde de kırsal alandan şehre göçmüş insanların ve dezavantajlı grupların ikamet ettiği bir semttir. Bu parka giden kişilerle derinlemesine mülakatlar yapılarak, mülakatlar ışığında parkın kamusal karakteri, parkın özel alanın bir uzantısı olması, otoriteler tarafından yapılan düzenlemeler ve bu düzenlemelerin bireylere etkileri, bireylerin parka dair kararlarda etkin rol alıp almadığı, bireylerin mekanı yer olarak benimsemeleri konuları irdelenmiştir. Bu unsurlar minvalinde çalışma kentsel bir kamusal alan olarak parkın farklı sosyal katmanlarını ortaya çıkarmayı hedeflemiştir. Her üretim şekli kendi mekanını yarattığı gibi, her yer ve o yerle kurulan ilişkiler de yeni bir ürün yaratır. Bu bağlamda, Zeytinburnu-Seyitnizam Parkı yeni bir kentsel ürün olarak ele alınmıştır.