Fiziksel ve Dijital Müzelerde Sergilenen Eserlerde Mekânsal Hafıza Oluşumunun İrdelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BEYZANUR ŞAHİN

Danışman: Nazlı Ferah Akıncı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, fiziksel ve dijital müze ortamlarında sergilenen eserlerde hafıza oluşumunu mekânsal varlık kavramı çerçevesinde incelemektedir. Araştırma, müze deneyiminin yalnızca bilgi aktarımına dayanmadığı; mekânın fiziksel varlığı, çoklu duyusal algı ve bedensel katılım yoluyla katmanlı bir deneyim alanı ürettiği varsayımına dayanmaktadır. Bu doğrultuda, dijital müzelerde fiziksel mekânın yokluğu ve bedensel etkileşimin sınırlılığı nedeniyle hafıza oluşumunun daha kopuk gerçekleşeceği hipotezi geliştirilmiştir. Çalışma, İstanbul Arkeoloji Müzesi örneğinde fiziksel ve dijital ortamları deneyimleyen katılımcılarla yürütülen karşılaştırmalı bir alan araştırmasına dayanmaktadır. Bulgular, fiziksel müze deneyiminin çoklu duyusal algı, bedensel deneyim ve zamansal süreklilik aracılığıyla daha güçlü bir mekânsal varlık hissi ürettiğini ve hafızayı desteklediğini göstermektedir. Dijital müzelerin erişilebilirlik açısından önemli olanaklar sunduğu; ancak mevcut uygulamalarda mimari deneyimin bütünlüğünü sınırlı temsil edebildiği, bununla birlikte gelişime açık bir alan oluşturduğu sonucuna ulaşılmıştır.