Kars âşıklık geleneğinin bir temsilcisi: Aşık Bahattin Berk
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanat Ve Tasarım Anasanat Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÜNAL DURSUN
Danışman: Bekir Şahin Baloğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tarih boyunca yaşadıkları çağın toplumsal olaylarına tanıklık eden gezgin ozanlar, hem hikâye/destan anlatıcısı hem de müzisyen kimlikleriyle toplumsal hafızanın aktarılmasında önemli bir yere sahip olmuşlardır. Eski Türk toplumlarındaki baksı/şaman/ozanlardan günümüzdeki âşıklara değin söz ve müzik kullanımı, edebi-tasavvufi ve felsefi bir anlam zenginliği içinde yoğrulmaya devam etmiş ve âşıklık geleneğinin şekillenmesini sağlamıştır. Tekke-tasavvuf ve halk geleneklerinin bir arada geliştiği Anadolu coğrafyası, köy ve kent yaşantısı içinde pek çok sosyal mekânda etkileşim halinde olan gezgin âşıklar aracılığıyla zengin bir müzik kültürüne sahip olmuştur. Bu çalışmada, günümüzde Kars âşıklık geleneği içinde yetişmiş ve Kocaeli-Gebze ilçesinde ikâmet etmekte olan Âşık Bahattin Berk'in, Anadolu âşıklık geleneğine dair hafızasında yer alan önemli eser ve icra örnekleri tespit edilmiş kendisinden derlenen eserler notaya alınarak kayda geçirilmiştir. Çalışmada "kültür analizi" ve "durum çalışması" modellerinden yararlanılmış ve amaçlı örneklem yöntemlerinden biri olan "ölçüt örneklem" yöntemine başvurulmuştur. Âşık Bahattin Berk, içinde yetiştiği Kars âşıklık geleneğinin kültürel bağlamı içinde ele alınarak, onun âşıklığa nasıl başladığı, hangi âşıklardan etkilendiği, âşıklığa dair ne türde örnekleri hatırladığı ve icra ettiğine dair veriler, "kişisel görüşme", "gözlem" ve "katılımcı gözlem" yöntemleriyle toplanmıştır. Elde edilen veriler "tematik kodlama" yolu ile sınıflandırılmış ve üç kategori altında incelenmiştir. Kendisinden derlenen âşık tarzı şiir, hikâye ve ezgisel örnekler ise sözel, ezgisel ve makamsal özellikleri bakımından analiz edilmiştir. Ayrıca, çalışmada Berk'in kullandığı ezgisel ifade biçimleri ve eserlerinin makamsal özellikleri ile söz ve müzik unsurunu kullanım biçimine dair tespitlere yer verilmiştir. Berk'in hafıza dağarcığında yer alan sözlü ve ezgisel icraları tespit edilerek transkripsiyonları yapılmıştır.