6306 Sayılı Kanun Kapsamında Parsel Ölçeğinde Kentsel Dönüşüm Uygulamalarında İmar Haklarının Belirleyiciliği

HATİCE GÖRGÜLÜOĞLU KİRİŞ

6306 Sayılı Kanun Kapsamında Parsel Ölçeğinde Kentsel Dönüşüm Uygulamalarında İmar Haklarının Belirleyiciliği

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HATİCE GÖRGÜLÜOĞLU KİRİŞ

Danışman: Zeynep Şirin Enlil

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kentler ilk ortaya çıktıkları günden bugüne sürekli bir evrim ve dönüşüm süreci geçirmektedir. Türkiye'de 1950'lerde büyük kentlere yaşanan yoğun göç ile hız kazanan kontrolsüz kentleşme serüveni, deprem riski altında olan yerleşmelerde afetlere dayanıksız yapı stoğunun depreme dayanıklı hale getirilmesi gerekliliği kentlerimizin bugün ihtiyaç duyduğu dönüşümün temellerini oluşturmaktadır. Ülkemizde 2000'li yıllarda yasal altyapısı oluşturularak kentsel mekâna müdahalenin temel aracı haline gelen kentsel dönüşüm uygulamaları, 2012 yılında yürürlüğe giren "6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakında Kanun" ile tüm ülke genelinde hız kazanmıştır. Kanun yürürlüğe girdiği tarihten günümüze kadar geçen yedi yıllık zaman diliminde uygulamada yaşanan sorunları aşmak üzere pek çok kez değişikliğe uğramıştır. Bu çalışmada 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakında Kanun Kanun kapsamında riskli yapı tespiti ile gerçekleştirilen parsel ölçeğinde dönüşüm uygulamalarının aktörleri ve dönüşümün hangi koşullarda mümkün olduğu ele alınmıştır. Bu amaçla sürecin aktörleri ile yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler ile dönüşüm tipolojileri belirlenmiştir. Buna göre parsel ölçeğinde dönüşüm yalnızca bir mal sahibinin başvurusu ile başlamakta ve yapı sahiplerinin en az üçte iki çoğunlukla anlaşma sağlaması ile mümkün olmaktadır. Anlaşma sağlama aşamasında en önemli faktör ise dönüşümün finansmanıdır. 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakında Kanun Kanun kapsamında parsel ölçeğinde dönüşümün finanse edilmesi imar hakkı ile oluşan "rant farkı" ile mümkün olmaktadır ve parsel ölçeğinde dönüşüm rant farkının yüksek olduğu bölgelerde yoğunlaşmaktadır. Bu tez kapsamında Kadıköy İlçesi Suadiye Mahallesi ve Kartal İlçesi Orhantepe Mahallelerinde belirlenen bölgelerde parsel ölçeğinde dönüşümün imar hakkına ve rant farkına bağlı olarak hangi koşullarda gerçekleştiği ortaya koyulmuştur.