Faktör analizi çözümlemesinde birleşik entropi yaklaşımı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İSTATİSTİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİDA ORUÇ
Danışman: Doğan Yıldız
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Faktör analizi, belirli bir olguyla ilgili ve birbirleriyle ilişkili çok sayıda değişkenin birbirleriyle olan ilişkisini inceleyerek, değişkenlerin sayısını azaltmak ve ilişkisiz yeni değişkenler yaratmak için kullanılan çok değişkenli istatistiksel bir analizdir. Tezimizde farklı bir yaklaşım olarak, faktör çıkarmada birleşik entropiden yararlanılmıştır. Buradan elde edilen "Faktörleşme" ile "Açıklayıcı Faktör Analizi" sonuçları karşılaştırılarak benzerlik ve farklılıkları tartışılmıştır. Tez kapsamında Kaggle sitesinden "Unsupervised Learning on Country Data" başlıklı veri seti alınarak uygulama yapışmıştır. Veri setinin ülkeler bazında genel gelişimini belirleyen sosyo-ekonomik ve sağlık faktörtörlerini kullanarak katagorize edilmesi amaçlanmıştır. Bu bağlamda 167 ülke üzerinden bir değerlendirme söz konusudur. Uygulama kısmında SPSS, Python ve excel kullanılarak sonuçlar değerlendirilmiştir. Bu tez çalışmasında, istatistik ile entropiyi birleştiren bir model kullanılmıştır. Çalışmada, ilk olarak bibliyometrik analiz yapışmıştır. Uygulama kısmında ise ilk olarak istatistikte yaygın olarak kullanılan faktör analizi sonuçları elde edilmiştir. Ardında ise kovaryans matrisi yerine birleşik entropi matrisi kullandığımız entropi tabanlı yaklaşımla elde edilen matris ile bir karşılaştırma yapılmıştır. Sonrasında ise birleşik entropi matrisi ile elde edilen sonuçların boyut indirgemenin sağlanıp sağlanmadığını değerlendirilmiştir. Bu bağlamda birleşik entropi matrisi ile elde ettiğimiz sonuçlar ile faktör analizi ile elde ettiğimiz sonuçlar karşılaştırılmıştır. Son durumda ise birleşik entropi matrisi ile elde edilen sonuçların boyut indirgemenin sağlanıp sağlanmadığını ve avantajları ile dezavantajları üzerinde durulmuş olup sonuçlar gösterilmiştir. Ek olarak, bu çalışma ile entropiye teorik destek ile aslında varyans-kovaryans ölçülerinin kullanım alanlarına uygulanabileceği ve desteklenebileceğini göstermek hedeflenmiş ve çözülmesi gereken bazı sorunlara rağmen, alternatif olarak bilinen yöntemlerin yerine önerilmektedir.