Eşik bekçiliği, transedıtıng ve journalator odağından haber çevirisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Batı Dilleri Ve Edebiyatı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Sara Bokaie

Danışman: Lale Özcan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışmasının amacı Euronews gibi dünya çapında büyük bir okur kitlesine sahip çokdilli haber medyalarının iki farklı kültür uzamında sunduğu haberlerin aktarımı ve söz konusu aktarım sırasında haber metinlerinin maruz kaldığı değişiklikleri ortaya koymaktır. Bu kapsamda, çalışmanın bütüncesi bahsi geçen haber medyası tarafından 2015-2016 yılları arasında Fransızca ve Türkçe dillerinde yayınlanmış göç konulu haberlerden eklektik bir yöntemle seçilmiştir. Çalışmanın bütüncesi 25 haber örneğinden oluşmaktadır. Bu inceleme nesnelerine Christiane Nord'un Dört İşlev Modeli çerçevesinde, haber çevirisi alanında yaygın bir biçimde kullanılan "transediting", eşik bekçiliği ve "journalator" kavramları odağında üç aşamalı bir yöntem uygulanmıştır. Bahsi geçen üç aşamalı yöntem çerçevesinde Fransızca ve Türkçe haber metinleri sözlüksel, anlamsal ve iletişimsel bir incelemeye tabi tutulmuştur. Elde eden bulgular ışığında, haberlerin her iki okur kitlesine "düzenleme/düzeltme" müdahalesi çerçevesinde sunulduğu, bu müdahalenin her iki dilde farklı sınırlarda kaldığı, bilgilerin belli bir çerçeve içinde okur-merkezli bir bakış açısıyla tüzel bir kişilik tarafından her iki okur kitlesine sunulduğu gözlemlenmiştir. Bu okur-merkezli bakış açısının oluşmasını etkileyen faktörler Fransızca haber metinlerinde Hristiyanlık dinine özgü kültürel unsurların yanı sıra Avrupa Birliği'nin idari ve hukuki sistemiyle ilgili öğeleri kapsamaktadır. Bu durum Türkçe haber metinlerinde kültürel unsurlar başta olmak üzere Türkiye'nin hukuki ve siyasi yönlerinden oluşmaktadır. Yapılan diğer bir tespit ise Euronews haber medyasının haber hazırlama ve yayınlanma sürecinde tüzel bir kişinin karar mekanizması olarak faaliyet gösterdiği ve "journalator" kavramanın anonim bir özne olarak sürecin bir parçası olduğudur. Son olarak bu tür haber çevirilerinde çevirmenlerin etkin ve görünür bir karar mercii olarak süreçte yer alamadıkları tespit edilmiştir. Tez çalışmamızın sonucunda haber çevirisi araştırmalarında haber metinlerinin bütüncül bir bakış açısıyla irdelenmesinin ve bu incelemelerde haber medyasının yayın politikasının dikkate alınmasının gerektiği görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Haber Çevirisi, Euronews, Eşik Bekçiliği, Transediting, Journalator