ÖNGÖRÜ İÇİN YENİ BİR SEZGİSEL BULANIK ÇIKARIM SİSTEMİ

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İSTATİSTİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BUSENUR KIZILASLAN

Danışman: Atıf Ahmet Evren

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Öngörü, geçmişten günümüze önemini yitirmeyen bir çalışma alanı olmuştur. Literatürde bu alana yönelik olasılıksal bir çok yöntem önerilmiş olmakla birlikte bu yöntemlerin kullanılabilmesi için sağlanması gereken önkoşullar da mevcuttur. Belirsizliklerle dolu gerçek dünyada bu önkoşulların sağlanması ve matematiksel modelin belirlenmesi her zaman mümkün olmamaktadır. Bu gibi durumlarda önkoşul gerektirmeyen, sistemdeki belirsizlikleri de tanımlayarak modele dahil edebilen ve karmaşık işlem yapısından uzak bulanık çıkarım sistemleri kullanılabilmektedir. Bu çalışmada tip-1 bulanık fonksiyonlar yöntemi belirtilen avantajları ve kural gerektirmeyen yapısı nedeniyle tercih edilmiştir. Klasik tip-1 bulanık fonksiyon yapısına ek olarak sezgisel bulanık kümeler tercih edilmiş ve bu sayede üye olmama bilgisinin de kullanılabildiği bir öngörü yöntemi önerilmiştir. Yapısı itirabiyle dinamik bir regresyon modeli olan yöntem, ridge ve liu tipi tahmin ediciler açısından incelenmiş ve alternatif yöntem öngörü performanslarıyla karşılaştırılmıştır.