Türkiye'deki yunan ve roma tiyatrolarının ms 3. yüzyıl sonrası kullanımları
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BAŞAK AĞABEYOĞLU
Danışman: Nur Urfalıoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Antik Dönem boyunca kentlerin belirleyici unsurları anıtsal kamu yapıları ve planlı kentsel strüktür olmuştur. Ancak, MS 3. yy.'dan itibaren Roma İmparatorluğu'nda yaşanan yönetsel, ekonomik ve kültürel değişimler kentsel yapıda önemli dönüşümlere yol açmıştır. MS 7. yy.'a gelindiğinde, kentlerin sur içine doğru küçülmesi, kamusal alanların işgali ve altyapı hizmetlerinde gerileme gibi unsurlar belirginleşmiştir. Ekonomik krizler, savunma gereksinimleri ve Hristiyanlığın yayılmasıyla birlikte, kamusal yapıların inşası azalmış, kaynaklar savunma ve dini yapılara yönlendirilmiştir. Yerel seçkinlerin ve Kilise'nin kentsel mekân üzerindeki etkisi artarken, antik tiyatrolar gibi gösteri yapıları önemini yitirmiştir. Bu bağlamda, kent kavramındaki bu dönüşüm sürecinin gösteri yapıları, özellikle tiyatrolar üzerinden incelenmesi amaçlanmıştır. Tez kapsamında, MS 3. yy.'dan itibaren MS 15. yy.'da Bizans İmparatorluğu sonlanana kadar Türkiye'deki Yunan ve Roma tiyatrolarının dönüşümü incelenerek, antik kentleşmenin gerileme sürecinde tiyatroların yeniden işlevlendirilme biçimleri analiz edilmiştir. Türkiye sınırları içinde geç kullanım evrelerine ilişkin veriye ulaşılan 34 tiyatro üzerinden yapılan değerlendirmede, tiyatroların yapısal özellikleri ve kentsel bağlamdaki konumları ile bu yapıların özgün işlevlerini yitirmeleri sonrası ele alınışı bakımından benzerlik ve farklılıklar ortaya konmuştur. Sonuç olarak, tiyatro yapılarının dönüşümü Bizans kentlerinde işlevsel ve strüktürel değişime ışık tutmakta ve antik kentleşmenin çözülme sürecine dair önemli bulgular sunmaktadır.