İkinci Dil Olarak Türkçe Öğrenme Süreçlerinin Ekolojik Arka Planının Belirlenmesi: Zumbo’nun Ekolojik Çerçevesi Işığında Bir İnceleme
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Sosyal Bilimler ve Türkçe Eğitim Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Elif Jamini
Danışman: Talha Göktentürk
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkiye'de gerçekleşen göç süreçleri ve mültecilik durumu, ikinci dil olarak Türkçe öğretimini mühim bir gündem maddesi hâline getirmiştir. Son on beş yılda özellikle Suriye iç savaşı sonrası Türkiye'ye göç eden milyonlarca Suriyeli Türkçe öğrenme ihtiyacını arttırmıştır. Geçici Eğitim Merkezleri (GEM) ve Türkçe Öğretim Merkezleri (TÖMER) gibi kurumlar bu ihtiyaca cevap vermek üzere farklı yaş gruplarına yönelik Türkçe eğitimi sağlamış ve incelenmesi gereken yeni öğrenme süreçlerine ev sahipliği yapmıştır. Bunun yanında özel okullarda da eğitim-öğretim gören ikinci dil olarak Türkçe öğrenicileri bulunmaktadır. Ekolojik arka plana odaklanan çalışmaların Türkçe eğitimi sahasındaki yeri giderek artmaktadır. Süreçteki halkalardan biri olarak düşünülen bu tez ise farklı yaş gruplarının Türkçe öğrenme süreçlerinde hangi ekolojik faktörlerin etkili olduğunu araştırmaktadır. Çalışma ilkokul, ortaokul, lise ve yetişkinlerden oluşan dört farklı grupta gerçekleştirilen nitel veriler üzerine yapılandırılmıştır. Araştırmanın ana amacı Türkiye'de ikinci dil olarak Türkçe öğrenen öğrenicilerin dil edinme süreçlerinde ekolojik arka planın rolünü ortaya koymaktır. Zumbo'nun bakış açısı ve ekolojik çerçevesi temel alınarak öğrenicilerin şahsi özelliklerinden yaşadıkları çevreye, aile yapılarından toplum seviyesindeki kültürel etkileşimlerine kadar çeşitli faktörlerin Türkçe öğrenme üzerindeki etkileri incelenmiştir. Araştırma dört dil becerisinin (dinleme, okuma, konuşma ve yazma) ikinci dil olarak Türkçe öğretiminde nasıl edindirildiğini ve bu süreçlerin hangi ekolojik faktörlerden etkilendiğini belirlemeyi hedeflemiştir. İlkokul, ortaokul, lise ve yetişkinler için ayrı ayrı ele alınan bu süreçlerde her yaş grubunun kendine özgü eğitim ihtiyaçları ve çevreyle etkileşimleri göz önünde bulundurulmuştur. Öğretmenlerin kullandığı strateji ve teknikler, öğrenicilerin psikometrik özellikleri, ailenin sosyoekonomik ve sosyokültürel yapısı ile Türkiye'nin mevcut demografik yapısı bu süreçlerin mühim bileşenleri olarak incelenmiştir. Araştırmanın sonuçları, ikinci dil olarak Türkçe öğretiminde ekolojik faktörlerin büyük bir rol üstlendiğini göstermektedir. Öğrenicilerin şahsi özellikleri ve dil öğrenme motivasyonları, öğretim yöntemleri ve materyallerinin kalitesi, ailelerin destekleyici tutumları ve sosyal çevrenin katkısı, dil edinimi sürecinde belirleyici rol oynamaktadır. Ayrıca dijital araçların ve güncel öğretim materyallerinin kullanımı, öğrenicilerin dil becerilerini geliştirmede mühim bir faktördür. Bu araştırmanın bulguları ikinci dil olarak Türkçe öğretimi alanında yapılan diğer araştırmalara katkı sağlamakta ve bu alanda çalışan eğitimcilere, öğretim materyali geliştiricilere ve politika yapıcılara yol gösterici niteliktedir. Araştırmanın tavsiye ve teklifleri de Türkçe öğretiminde ekolojik arka planın ihmal edilemez olduğuna ve öğrenicilerin şahsi ihtiyaçlarına uygun stratejilerin geliştirilmesine odaklanmaktadır. Anahtar Kelimeler: 'İkinci dil, ikinci dil olarak Türkçe öğretimi, Zumbo, ekolojik çerçeve.