İstanbul'da önemli tarihi eserlerdeki taş malzemenin mikrobiyolojik bozunması

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYSUN ÖZDEMİR

Danışman: Yaşar Nuhoğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada; Yıldız Teknik Üniversitesi Yıldız kampüsü ve çevresinde bulunan tarihi eserlerdeki taş malzemenin biyolojik bozunmasında rol oynayan mikroorganizmalar belirlenip biyolojik bozunmaya katkıları araştırılmıştır. Taş yüzeyinde bulunan mikroorganizmalar mikroskobik, klasik kültürel ekim, 16 S rRNA gen analizine dayalı PCR, XRF ve SEM analizleri yapılarak tespit edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre örneklerin çoğunda alg, mantar ve siyanobakteriler olmak üzere çeşitli mikroorganizma türleri tespit edilmiş, 1 gr. taş örneğindeki sayıları (CFU-1) belirlenmiştir. XRF-SEM çalışmalarıyla taşların minerolojik bileşenleri ile mikroorganizmaların taşın yüzeyinde ve gözeneklerindeki bulunma şekilleri ortaya konmuştur. Mikroskobik çalışmalar ile mikroorganizmaların morfolojik özellikleri belirlenmiştir. Polimeraz zincir reaksiyonuna (PCR) dayalı moleküler tekniklerle 23 tür bakteri/siyanobakteri tespit edilmiştir. Klasik ekim yöntemleri ile 17 tür seviyesinde, 9 cins seviyesinde mantar ve 4 tür seviyesinde, 2 cins seviyesinde bakteri tespit edilmiştir. PCR analizleri ile taşlarda yaşayan mikroorganizmaların filogenetik soy ağacı oluşturulmuştur. Tüm bu çalışmaların sonucunda tarihi eserlerdeki taş malzemenin yüzeyinde oluşan fiziksel ve mekaniksel bozunmanın yanında mikroorganizmaların da metabolik faaliyetleri sonucunda oluşturdukları asitler, pigmentler ve metobolitler ile taşın bozunmasında önemli bir etmen oldukları belirlenmiştir. Bu çalışma ile tarihi yapılarda oluşan bozunmaların önlenmesi ve tarihi eserlerin ayakta kalmasını sağlamak için "T.C. Başbakanlık Vakıflar Genel Müdürlüğü"nün yaptığı restorasyon ve onarım çalışmaları çok önemli görülmüştür.